Categories
आरोग्य कथा-लघु कथा पाककृती

अमृततुल्य, शक्तिवर्धक सुधारस

सध्या कोरोना व्हायरस नी नुसता धुमाकूळ घातला आहे. सगळीकडे lockdown, शहरांच्या हद्दी बंद, कर्फ्यू हेच शब्द कानावर येतात. एकदाचा हा कोरोना जगाच्या हद्दीतून कधी हद्दपार होतोय असं झालंय.

एका बाजूला हे सगळं चालू असताना, दुसऱ्या बाजूला डी डी चैनल वर आपल्या सगळ्यांना जुन्या सिरीयल बघायला मिळत आहे. परवाच महाभारताच्या सिरीयल मध्ये भीमाची गोष्ट बघितली. दुर्योधनाने कपट करून काळकूट नावाचे जहाल विष खिरी मध्ये मिसळले. ते पिऊन भीम बेशुद्ध झाला. तश्या अवस्थेत दुर्योधनाने त्याला नदीत फेकून दिले. त्यानंतर तो नागलोकात पोहोचला. तिथे त्याला खुप साप चावले. पण काट्याने काटा काढण्या सारखे झाले आणि भिमाच्या पोटात गेलेले विष उतरले. भीम शुद्धीवर आला. नंतर तो नागराज वासुकी यांना भेटला. नागराज वासुकी यांनी भीमाला अमृततुल्य, शक्तिवर्धक सुधारस नावाचं पेय प्यायला दिलं व ते म्हणाले, “हे पेय तू जितकं अधिक घेशील तितकी अधिक शक्ती तुला मिळेल. एक भांडे भरून हे पेय प्यायलं तर दहा हत्तींचे बळ येतं.“(पुस्तक -महाभारत, लेखक- श्री. मंगेश पाडगांवकर) मग काय! बघता बघता भीमाने आठ भांडी सुधारस प्यायला. यानंतर भीमाची शक्ती तर सर्व प्रचलितच आहे.

अशाच शक्तीची सध्या आपल्याला गरज आहे. तरच ह्या काळकुट नामक कोरोना ला आपण हरवु शकू. त्यासाठी आपली आंतरिक शक्ती वाढायला हवी म्हणजेच, प्रतिकार शक्ती. हीच प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी वरील गोष्टीप्रमाणे आपल्याकडे पण एक पेय आहे. जे अगदी पूर्वीपासून चालत आलेलं आहे.माझी आज्जी सुद्धा हे पेय बनवायची. ज्याच्या मुळे आपली प्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होते. योगायोगाने त्या पेयाच नाव सुद्धा सुधारस च आहे.ह्या सगळ्या आपल्या जुन्या पद्धती व पक्वान्न आपण विसरलो होतो. त्या पुन्हा करून बघुयात. त्याच सुधारस पेयाची अगदी सोपी व सहज कृती खालीलप्रमाणे.

साहित्य :-

लिंबाचा रस :- १ छोटी वाटी

साखर :- ३ वाट्या

सोललेले वेलदोडे :- ५ ते ६

पाणी :- अर्धी / पाऊण 

( जी वाटि लिंबाच्या रसाला माप म्हणून वापराल, त्याच वाटीचे माप बाकीच्या साहित्यासाठी वापरावे.)

अमृततुल्य, शक्तिवर्धक  सुधारस - Photo credit Royalchef.info
अमृततुल्य शक्तिवर्धक सुधारस

कृती :-

  • प्रथम लिंबू स्वच्छ धुऊन मधोमध चिरून दोन भाग करून घ्यावे. नंतर गाळणीचा वापर करून लिंबाचा रस पिळून घ्यावा म्हणजे बियांचा त्रास होणार नाही. आता हा काढलेला लिंबाचा रस बाजूला ठेवून द्या.
  • वरील सांगितलेल्या मापा प्रमाणे साखर घेऊन त्यात पाणी मिसळावे. नंतर गॅसवर ठेवून गोळी बंद पाक तयार करावा.( गोळी बंद पाक बनवण्याची सोपी पद्धत:- एका पेल्यात थोडंसं पाणी घ्या. पाक तयार होत असताना त्यातला एक थेंब पाण्यात घालून बघा. पाण्यामध्ये त्या पाकाची घट्ट गोळी तयार झाल्यास समजावे आपला पाक तयार झाला. तयार नसेल तर पाक पाण्यात पसरतो.)
  • पाक तयार झाल्यानंतर तो पूर्णपणे थंड होऊ द्यावा.
  • आता या थंड पाकामध्ये आधी बाजूला काढून ठेवलेला लिंबाचा रस घालून मिश्रण नीट एकत्र करावे. या पद्धतीमुळे लिंबातील नैसर्गिक गुणधर्म टिकून राहतात.
  • शेवटी त्याच्यात आपल्या आवडीनुसार वेलदोड्याची पूड घालावी तुमचा शक्तिवर्धक, अमृततुल्य सुधारस तयार आहे.

Food for thought :-

नैसर्गिक लिंबू रस म्हटलं की चांगल्या गुणधर्मांची धावपट्टी सुरू होते. आधी vitamin C आठवते. मग iron absorption व त्याच्यामुळे वाढणार Hb, wound healing, heart disease वर गुणकारी. त्याच्यापाठोपाठ सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे प्रतिकारशक्ती वाढवण्यास मदत. हीच ती आंतरिक शक्ती आता एकदा हीच शक्ती वाढली की कितीतरी आजारांचे prevention होणार हो किनई. हुश्श! गुणधर्म सांगून दमले आता.

Categories
खाऊगिरी

खाद्य संस्कृती गुढीपाडव्याची

परवा असंच मी आणि माझ्या काही मैत्रिणी भेटलो. सगळ्या काही महाराष्ट्रीयन नाही. आंध्र प्रदेशातल्या, कानडी, उडपी कडच्या काहीजणी, तर काहीजणी गोव्याकडच्या! स्वयंपाक हा स्त्रियांचा आवडता विषय असल्याने, चारजणी भेटल्यावर रेसिपीसचा विषय निघणार नाही, असं नाही होणार. प्रत्यक्ष घरी गेल्यावर त्यातल्या निम्म्या पेक्षाही कमी रेसिपीज करून बघितल्या जातात पण असो! त्यामुळे चार रेसिपीस माहित तरी होतात.

Photo credit -http://khaugiri.blogspot.com/
पुरण पोळी ,दुध आणि साजूक तूप – P.C प्रीती बिनीवाले 

तर अश्याच आम्ही चार-पाच जणी. सहज गप्पा मारताना गुढीपाडव्याचा विषय निघाला. श्रीखंड-पुरी हा बेत कुणाला आवडणार नाही? पुरणपोळी हा प्रकार खाल्ला नाही, माहित नाही किंवा आवडत नाही, अशी व्यक्ती मला तरी आजपर्यंत भेटली नाही.

“तुम्ही काय-काय करता गुढीपाडव्याला?” असं मला माझ्या एका मैत्रिणीने विचारलं. ती आंध्र प्रदेशातली आहे. मग तिला महाराष्ट्रातली गुढीपाडव्याची माहिती दिली. श्रीखंड-पुरीचा बेत कसा करतो तेही सांगितलं. मग त्याचबरोबर ओघानेच पुरण पोळी, शेवयांची खीर याचीही चर्चा झाली. गरम चहाच्या एक-एक घोटा सहित आता आमच्या गप्पा सुद्धा रंगू लागल्या. प्रत्येक चौका-चौकाला भाषा आणि खाद्य संस्कृती बदलते असं मानलं जातं.

मग उमा मला म्हणाली, “अगं, आम्हीही गोव्याला गुढी उभी करतो. आम्ही इडली सारखाच एक प्रकार करतो, खवलेल्या नारळाच्या गोड रसाबरोबर खातो. त्यात गुळ,वेलची पुड, थोडंसं मीठ पण घालतो. त्यात अजून वेगळाच प्रकार आम्ही करतो. त्याला आम्ही हिट रोस असं म्हणतो. नारळ, गुळ, ड्राय फ्रुटस असं घालून मिश्रण करतो. फणसाच्या पानाच्या द्रोण तयार करून त्यात खालचा एक थर इडलीच्या पिठाचा. त्यावर मग नारळाचं सारण आणि मग परत एक इडलीच्या पिठाचा थर, असे लेअर लावून आम्ही ते उकडून घेतो. नारळाच्या गोड रसाबरोबर ते इतकं मस्त लागत ना! मला तर हे ऐकून लगोलग करून बघावं असं वाटलं.

रूपा उडपी मध्ये राहणारी, ती म्हणाली, “आमच्याकडेही इडली करतो. त्याचबरोबर कैरी चिरून त्याला मोहरी, मिरची, हिंग, कडीलिंब याची फोडणी देऊन चटणी करतो त्याला पचडी म्हणतो. मग काजूचे पहिले बी घालून केलेली तोंडलीची भाजी. पनाक म्हणजे गुळ, वेलची पूड, मिरपूड, सुंठ आणि मीठ हे घालून केलेलं लिंबाचं सरबत!”  म्हणलं, वाह! क्या बात हैं।

त्रिपुरा म्हणाली, “आम्हीही पचडी करतो पण आमची आंध्राकडची पचडी म्हणजे, चिंचेचा कोळ, ओल्या नारळाचे तुकडे, पिकलेले केळं, कडुलिंबाची फुलं, गुळ, कापलेल्या कैरीचे तुकडे आणि थोडंसं मीठ अशी असते. ही पचडी म्हणजे आयुष्यात येणाऱ्या सर्व चांगल्या वाईट अनुभवांचे प्रतिक असं आम्ही समजतो.

गप्पांच्या ओघामध्ये महाराष्ट्र, गोवा, आंध्र प्रदेश सगळं फिरून आल्यासारखं वाटलं! मग घड्याळाकडे लक्ष गेले. बघता बघता दोन तास कसे निघून गेले कळलं देखील नाही.मला आपलं असं वाटतं, पिझ्झा आणि बर्गरमध्ये जेवढी व्हरायटी मिळेल त्यापेक्षा कैकपटीने जास्त व्हरायटी फक्त आपल्या भारतामध्ये मिळेल. परदेशी जाऊन घरी आल्यावर, घरात शिजवलेला गरम वाफाळणारा वरण-भात, त्यावर मीठ आणि लिंबू आणि वर साजूक तुपाची धार! तळलेला पापड, लोणचे, शेंगदाण्याची चटणी हे एवढंच जरी खाल्लं तरी प्रवासाचा शीण गेल्यासारखं वाटतो! एक वेगळचं सुख असतं त्यात.

आता पुढच्या पॉटलकला काय मेनू करायचा? हा प्रश्नचं नव्हता. मेनू तयार होता, श्रीखंड-पुरी, इडली, तोंडलीची भाजी, पचडी आणि पनाक! तारीख आणि वेळ मात्र अजून ठरायची आहे.