Categories
आरोग्य पाककृती प्रवास

मैसूर पाक, मैसूर डोसा, मैसूर इडली?

नोव्हेंबर २०१९ मध्ये फिरायला मैसूर ला गेलो होतो. फिरायला जाणं आणि तिथे मिळणार काहीतरी खास घेऊन येणे हे तर आलंच. त्यामुळे आपोआपच पावलं मिठाईच्या दुकानात कडे वळली, ती म्हैसूर पाक घ्यायला. त्यासाठी ड्रायव्हर काकांनी प्रसिद्ध गुरु स्वीट्स कडे गाडी घेतली व हे पण संगीतले की मैसूर पाक पहिल्यांदा बनवणारे आचारी दुसरे तिसरे कोणी नसून ह्या गुरू स्वीटस च्या मालकाचे पणजोबा होते. त्यानंतर  मैसुरपाक पहिल्यांदा कसा बनला त्याची गोष्ट सुद्धा सांगितली. त्याचं झालं असं की वडियार राजा ४ यांनी त्यांच्या आचाऱ्यास काका सुरा मडप्पा हे त्याचं नाव. त्यांना नवीन वेगळा गोड पदार्थ बनवण्यास सांगितला. मग काका सुरा ह्यांनी सहज म्हणून डाळीचे पीठ घेतले. त्याच्यात भरपूर तूप व साखर घालून एक पदार्थ बनवला. राजा वडियार यांना तो पदार्थ फारच आवडला. पदार्थ गोड म्हणून पाक व मैसूर मध्ये बनला म्हणून मैसूर पाक. ही गोष्ट ऐकून आम्हालाही राजा सारखीच लहर आली काहीतरी authentic खायची. त्यामुळे वृंदावन मधल्या रॉयल ऑर्किड ह्या हॉटेल मधल्या शेफ मंजुनाथ ह्यांची लगेच भेट घेतली आणि त्यांना विचारलं की मैसूर मधील special असं काही खायला मिळेल का?

उजवी कडे उभे शेफ मंजुनाथ व त्यांची टीम
उजवी कडे उभे शेफ मंजुनाथ व त्यांची टीम

त्यानंतर दुसऱ्या दिवशी लगेचच सकाळी ब्रेकफास्ट टेबलवर गरमागरम वाफाळलेली इडली व सांबार अहं.. इडली व त्याच्या बरोबर आगळीवेगळी उसळ समोर आली. त्याच उसळ इडलीची रेसिपी सांगत आहे.

या पाककृती तील इडली तर सर्वांना माहीतच आहे. म्हणूनच त्याची कृती न सांगता सरळ त्यातील उसळ कशी बनवायची ते बघू.

मैसूर इडली साठी लागणारे समान :-

  1. तेल- ३ चमचे
  2. चिरलेला कांदा- १
  3. टोमॅटो – १
  4. आलं,लसून पेस्ट – १चमचा
  5. श्रावण घेवढ्याच्या ओल्या बिया – १५०ग्राम
  6. उकडलेला बटाटा – छोटे २
  7. मोहरी – १चमचा
  8. कडीपत्ता – ५ ते ६ पानं
  9. हळद – १/२ चमचा

वाटणं करण्यासाठी लागणारे साहित्य :-

खोवलेला नारळ – १ वाटी 

जिरं – १चमचा

कांदा, टोमॅटो – प्रत्येकी १

वरील सर्व साहित्य मिक्सरमध्ये वाटून घ्यावे व बाजूला ठेवावे.

मैसूर इडली कृती :-

  1. गरम तेलात मोहरी, कढीपत्ता व आलं-लसणाची पेस्ट घालावी.
  2. नंतर त्यात चिरलेला कांदा, टोमॅटो घाला व छान परतून घ्या. नंतर लगेचच घेवड्याच्या बिया व एक कप पाणी घालून 20 मिनिटे शिजवून घ्यावे.
  3. त्यानंतर वरील तयार वाटणं, मीठ (चवीनुसार) व उकडलेल्या बटाट्याच्या फोडी घालून झाकण ठेवून एकदा वाफ काढावी.
  4. पातळ हवे असल्यास लागेल तसे पाणी घालावे.

तर अशी ह्याची शेफ मंजुनाथ ह्यांनी लिहून दिलेली कृती. म्हैसूर मधील स्पेशल गोष्टींमध्ये मैसुरपाक, म्हैसूर डोसा हे जसं आपण ऐकलं आहे. त्याचप्रमाणे या इडलीला आता आपण म्हैसूर इडली असं म्हणूयात का?

म्हैसूर इडली - उसळ इडलीची रेसिपी सांगत आहे.
इडली बरोबर ची उसळ

Food for thought :-

वरील बनवायचा कृती नंतर या पदार्थाची शरीरावर होणारी कृती बघुयात.

  1. उसळ खा आणि कृती थेट हाडांवर बघा. म्हणजेच भरपूर प्रमाणात कॅल्शिअम व फॉस्फरस घेवड्याच्या बियांमधून मिळतं.
  2. इडलीची महती तर सर्वांना माहीतच आहे. उडीद डाळ व तांदूळ मसल्स वाढवण्याचा हा योग्य उपाय. शिवाय कार्बोहाइड्रेट, मिनरल्स, विटामिन हे तर आलंच. शिवाय oil free.

एवढं सगळं ह्याच्यातून मिळतंय म्हणजे तुमच्या लक्षात येतं का? हे तर असं झालं की एक डिश बनवा व संपूर्ण पोषक मूल्य मिळवा.

जाता जाता एक भन्नाट डायट टीप तुम्हाला देऊन जाते.

  • इडली साठी तांदूळ व उडीद डाळ भिजत घालताना त्याच्यामध्ये सात ते आठ मेथीचे दाणे घालावेत. त्यामुळे चव सुद्धा चांगली येते शिवाय फायदे तर इतके की आंधळा मागतो एक डोळा देव देतो दोन डोळे असे होते. तर मेथ्यानं चे फायदे असे की यामुळे पचनाला मदत होते, भरपूर प्रमाणात फायबर, शरीरातील वात कमी करतो, अतिसार (diarrhoea) कमी होतो, खोकल्यासाठी गुणकारी, रक्तातील साखर कायम ठेवण्यास मदत होते, शिवाय रक्तातील cholesterol level कमी करण्यास सुद्धा मेथ्या मदत करतात.
Categories
आरोग्य

परिक्षा आणि आहार

मार्च आणि एप्रिल महिना म्हटलं की आठवतात त्या येणाऱ्या परिक्षा. मुलांची होणारी धावपळ, धांदल, पालकांचे चिंताग्रस्त चेहरे आणि त्याच बरोबर येणाऱ्या ‘Food for thought’ च्या सल्ल्यांचा भडिमार. घाबरू नका मी काही सल्ले देणार नाही. उलट काही गंमतशीर ‘Thoughts for food’ सांगणार आहे.

दही साखर: एक प्राचीन प्रथा की Mood booster :-

मी शाळेत जात असताना माझी आई /आजी परिक्षेला जायच्या आधी हातावर दही साखर द्यायची. त्याचं कारण तेव्हा काही कळलं नाही बुवा. पण जेव्हा मी स्वतः आहार तज्ञ झाले तेव्हा त्याच्या मागचं कारण उमगलं. याबद्दल थोडंसं सांगते .

दही:- दह्यामध्ये जिवंत उपयुक्त असे जिवाणू म्हणजेच बॅक्टेरिया असतात. हे जिवाणू आपले आंत्र (Gut / आतडी ) शक्तिशाली बनवण्यास मदत करतात. त्यामुळेच आपली प्रतिकार शक्ती वाढते. शिवाय दह्यामध्ये Riboflavin म्हणजेच जीवनसत्व B2 असते. या जीवनसत्वाचे मुख्य काम ऊर्जा निर्माण किंवा ऊर्जा निर्मिती करणं हे असते. म्हणूनच त्याला Mood booster असेही म्हणतात.

साखर:- साखरेमुळे इन्स्टंट एनर्जी मिळण्यास मदत होते. दह्याचा गोडावाही वाढतो.

ह्या दही, साखरेच्या मिश्रणामुळे परिक्षेच्या काळात आपली प्रतिकार शक्ती वाढते आणि ती टिकून रहावी हा त्या पाठीमागचा उद्देश.

Exams and food during that time for healthy living
PC – Louise Bauer

गुढीपाडव्याचा प्रसाद हीच यशाची गुरुकिल्ली :-

आपल्या परिक्षा येतात त्या भर उन्हाळ्यातच. आपण गुढीपाडवाच्या दिवशी कडुनिंबाचा प्रसाद खातो. गुढीपाडवा वसंत ऋतूमध्ये येतो . धुळमय वातावरण. ह्या सगळ्यामुळे त्वचारोग, कांजिण्या यासारखे रोग फोफावतात. त्यामुळे कडुनिंबाचा प्रसाद खातो आणि कडुनिंबाची पाने आंघोळीच्या पाण्यात टाकून त्वचारोग होण्यापासून संरक्षण मिळवतो.

हे सर्व आपल्या सुदृढ शरीरासाठी. पण त्याच बरोबर परिश्रम आणि मनाची एकाग्रता हे सुद्धा तेवढेच महत्त्वाचे.

आहार, परिश्रम व मनाची एकाग्रता :-

पूर्वीच्या काळातील गव्हाचे पीठ काढण्याची जाती तुम्ही बघितलीच असतील. त्या जात्याला दोन तळ्या असतात. एक खालची तळी त्याच्यावर ठेवलेलं वरची तळी . वरच्या तळीला खुंटी असायची ज्याच्यामुळे ती फिरवता यायची. जेव्हा हात धरून खुंटीच्या साह्याने, वरची तळी खालच्या तळीला घासली जायची. तेव्हा मऊसूत बारीक गव्हाचे पीठ मिळायचे. बस आपल्याला फक्त एवढंच करायचं आहे. जर आपण असं मानलं की, मनाची एकाग्रता ही आपली खुंटी.वरची तळी हा आपला तीक्ष्ण मेंदू. शेवटचं म्हणजे खालची तळी हे आपलं सुदृढ शरीर. जेव्हा या तिघांची एकसूत्रता होते. तेव्हाच आपला परिश्रम फळाला येतो. म्हणजेच आपलं यश.

बहुतेक फारच झालं ज्ञानामृत, आता माझ्या नेहमीच्या Thought for food.

Thoughts for food :-

१- अभ्यास करताना मनाचा उत्साह टिकून ठेवण्यासाठी काही सोप्या पाककृती. टवटवीत मसाला काकडी, चटकदार वाटली डाळ, रिफ्रेशिंग अननस-चिज- चेरी, चटपटीत राजा राणी( दाणा भजी) भजी म्हणजे तेलकट हो ना ! पण तसे नाही. हे जरा वेगळे आहे .कढीपत्ता आणि हिंगाची फोडणी देऊन दाणे आणि  फुटाण्याची डाळ घालून. त्यांना तिखट मीठ लावून केलेलं मिश्रण.

२-  पाण्याचा तांब्या आणि पेला अभ्यासाच्या टेबलापासून जरा लांबच ठेवा म्हणजे काय होईल जेव्हा जेव्हा तुम्हाला तहान लागेल तेव्हा मुद्दामून उठून पाणी प्यायला जा म्हणजे तेवढेच पाय मोकळे होतील आणि पुन्हा नवीन तरतरी येईल.