Categories
काही आठवणीतले माझा कट्टा

वाढदिवस कि सोहळा?

काल एका वाढदिवसाला गेले होते. माझ्या मुलीची मैत्रीण तिचा १०वा वाढदिवस अगदी जोरदार साजरा करायचा असं त्या आई -वडिलांनी ठरवले होते . एका बड्या हॉटेल मध्ये हॉल बुक केला होता. तिथे कितीतरी फुगे लाऊन सजावट केली होती. अर्थात प्रिन्सेसची थिम होती! 

वाढदिवसाची तयारी सजावट आणि सगळा चकचकाट पाहता माझी मुलगी मला म्हणाली.

“माझा पुढचा वाढदिवस असाच आणि इथेच करायचा हं !” मी नुसतीच मान डोलावली आणि “उद्या बोलू त्यावर” असे म्हणाले. 

तिथले विविध खेळ, (tattoo, nail art, extensions – इत्यादी कॉउंटर्स वर माझी मुलगी मनसोक्त खेळली आणि निघताना एक रिटर्न गिफ्टचा पॅकेट घेऊन परत आलो . 

दुसरा दिवस 

दुसऱ्या दिवशी सुट्टी असल्यामुळे मुलगी निवांत उठली पण तो आदल्या दिवशीचा वाढदिवस तिच्या डोक्यात घोळत होता . 

मुलगी – “ तुम्ही कसे करायचा वाढदिवस ?” असा प्रश्ण तिने विचारला.

मी- “आमचा अगदी साधा घरच्या घरी व्हायचा वाढदिवस” मी म्हणाले 

मुलगी – “ मग तुला वाईट वाटायचं का ?”

मी- छे ग ! तेव्हा सगळ्यांचा तसाच व्हायचा . १ वर्ष  आणि ५ व वर्ष वाढदिवस त्यातल्या त्यात जोरात. बाकी सगळे घरीच!

मुलगी – म्हणजे आजी तुझ्या मैत्रिणींना पार्टीला बोलवत नव्हती,  special थिम ठरवत नव्हती? आणि cake चं काय? मुलीनी आश्चर्याने विचारले. 

मी- ( हसत ) अगं तेव्हा वाढदिवस म्हणजे घरच्यांसाठी महत्वाचा दिवस होता, पण तो असा commercialize झाला नव्हता. 

मुलगी – तुला तुझे बर्थडे आठवतात ?

मी – हो ! तेव्हाच्या वाढदिवसात महागडे गिफ्ट नव्हते पण मनापासून दिलेले “ यशस्वी हो ! औक्षवंत हो!” अशी आपुलकीचे आशीर्वाद होते . तेव्हा cake कापला जायचा आणि सगळ्यांमध्ये वाटला हि जायचा पण जिभेवर चव रेंगाळायची ती म्हणजे आईने केलेल्या माझ्या आवडीच्या गोडाची !

मुलगी – मग आजी सगळ्यांना काय द्यायची खायला? Chineseकि चाट ?

मी – अगं तेव्हा पार्टी म्हणलं कि सगळ्यांच्या घरी ठरलेला मेनू असायचा – वेफर्स , cake आणि सामोसा किंवा ढोकळा. 

मुलगी  -( जोरजोरात हसत ) हा काही मेनू आहे! तुम्ही पिझ्झा किंवा बर्गर का ठेवत नव्हता!

मी – कारण तो तेव्हा इतक्या सर्रास मिळतच न्हवते!

आता मात्र मुलगी चाट पडली 

मुलगी – तुम्ही नक्की वाढदिवसाला करायचा तरी काय ?

फार काही नाही . आमचा वाढदिवस आमच्या घरच्यांसाठी एक आनंददायी दिवस होता, पण त्याचा सोहोळा झाला नव्हता. दिवाळीत आई दोन ड्रेस घेत असे . त्यातला एक वाढदिवसाचा आणि एक दिवाळीचा. जर वाढदिवसाच्या दिवशी शाळा असेल तर शाळेत चांगला ड्रेस घालून जायचो. 

आई माझ्या आवडीचा स्वयंपाक करायची आणि मला आवडतो म्हणून खास हलवा ! मग संध्याकाळी आजू बाजूचे मित्र मैत्रीण बोलवायचे. मोजून ७-८ मुलं असत . तेव्हा हे रिटर्न गिफ्ट च काही फॅड नव्हतं. काही गिफ्ट मिळायची, नाहीतर सगळे मिळून एक काहीतरी उपयोगी वस्तू देत. 

मग संध्याकाळी cake कापला जायचा . तेव्हा आमचे cake हि साधे! कधी आई घरी करायची , कधी कोपऱ्यावरच्या बेकरी मधून मागवायची . Cake चे आकारही ठरलेले! चौकोनी, गोल किंवा फार फार तर बदाम आकाराचा . त्यावर गुलाब आणि काही फुलं पानं सोडली तर वेगळे काही फारसे नसत. 

सगळे आले, कि आई आधी औक्षण करायची . मग सगळ्यांच्या पाया पडायचे , देवाच्या पाया पडायचे आणि शेवटी cake कापायचा. तेव्हा आईला मदतीला म्हणून आपणहुन शेजारच्या काकू यायच्या. तेव्हा  स्मार्ट फोन नव्हते मग कोणीतरी त्या रीळवाल्या कॅमेरा तुन २-४ फोटो काढायचे कि झाला आमचा वाढदिवस. सुट्टीच्या दिवशी वाढदिवस असेल तर सकाळी देवळात जाऊन यायचो इतकंच.

वाढदिवस म्हणून आई-बाबा सुट्ट्या टाकून घरी बसत नव्हते किंवा वाढदिवस पुढे ढकलणे वगैरे प्रकार नव्हते. भल्या मोठ्या पार्ट्या नव्हत्या, त्यातून निर्माण होणार कचरा आणी अन्नाची नासाडीही नव्हती, कोणाला नको असलेले खेळांचे ढीग नव्हते कि अव्वाच्या सव्वा खर्च नव्हते. सगळं कसं सुटसुटीत .. short and simple but still sweet असं असायचं. आमचे वाढदिवस असे भव्य दिव्य नव्हते पण इतक्या वर्षांनंतर देखील त्या वाढदिवसाची आठवण मनाला सुखावा देते. 

इतका देखावा आणि ग्रँड सेलेब्रेशनची खरंच गरज आहे का? हा प्रश्ण आज आपण पालकांनी स्वतःला विचारणे गरजेचे आहे, नाही का?

Categories
काही आठवणीतले

माझ्या आठवणीतली उन्हाळ्याची सुट्टी

आली आली उन्हाळ्याची सुट्टी आली! आई -बाबांची गडबड सुरु झाली. कशी काय बुआ? अहो आता उन्हाळ्याचे शिबीर शोधा, मग मुलांना तिथे सोडा आणि आणा, एखाद्या खेळाचे कोचिंग क्लास शोधा, जमल्यास मुलांना सायकल, किंवा स्विमिंग असे काहीतरी शिकवा … एक ना दोन!

मीही त्यातलीच. शाळा संपायच्या मार्गावर होती आणि मी चौकशी सुरु केली. असाच विचार करत, हातात चहा चा कप घेऊन मी बाल्कनीत बसले होते, तोच माझा धाकटा मुलगा झोक्यात येऊन बसला. त्याला सहज विचारला तुला कुठल्या क्लासला जायच आहे? तोच त्याने मला साफ नकार दिला . मी काही करणार नाही असा म्हणाला आणि निघून गेला.

त्याच्या अश्या उत्तराने मी थोडी चकित झाले पण त्याच बरोबर तिथे चहा पिता पिता मी माझ्या उन्हाळयाच्या सुट्ट्यांच्या आठवणीत रमले.

आम्ही लहान होतो तेव्हा उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांची आतुरतेने वाट बघायचो. सुट्टी खऱ्या अर्थाने निवांत आणि अनियोजित होती. सुट्टी लागली कि निवांत उठायचं, घरात काय थोडी कामं असतील ती करायची आणि खेळायला जायचं. तेव्हा काही ऊन लागायच नाही आणि मित्र मैत्रिणी एकत्र असले की तहान भूक ही लागायची नाही.

मग सूर्य डोक्यावर आला की प्रत्येकाच्या घरून हाक यायला सुरु व्ह्यायची. “अरे जेवायला येताय ना का डबा ऐसपैस खेळून पोट भरणार आहात?” अशी टिप्पणी आली की मात्र सगळे पसार व्हायचे! सुट्टीत आईचा ओरडा कशाला खा!

friends together in summer vacation

जेवण झालं की कलाकुसर किंवा वाचनाला ऊत यायचा. घरातले जुने पेपर, चिंध्या, गेल्या वर्षीची पुस्तके, जुनी मासिके, तुटलेले आभूषण, काचा, कवड्या हे सगळं आमचा खजिनाचं असायचा. ह्यातून काहीतरी नवीन बनवायचे एखादा किंवा नवीन खेळ तयार करायचा. ह्यात कुठेही घरातील मोठ्यांचा सहभाग होत नसे. एखादी शोभेची वस्तू किंवा उपयोगी वस्तू तयार झाली की केवढा तो आनंद व्हायचा!

गोष्टीचे पुस्तक, कादंबरी वाचायची वेगळीच गंमत होती. माझ्या बाबांना वाचनाची खूप आवड होती. ते माझ्यासाठी जवळच्या लायब्ररीमध्ये खाते उघडून द्यायचे. मला कुठल्या कादंबऱ्या आवडतील हे हि त्यांना माहित असायचं. ते लेखकांची नावे सुचवत. ते सोडून फूटपाथ वर सेकंड हॅन्ड पुस्तक मिळत, तिथे आम्ही तासंतास हिंडत राहायचो आणि एखादे चांगले पुस्तक मिळाले की भरून पावल्यासारख वाटायचं.

अजून एक उन्हाळ्याची गंमत म्हणजे, उन्हाळ्यात करण्यात येणारे पापड, कुर्डया. माझी आई ह्याचा फार काही घाट घालत नसे. ती आम्हाला घेऊन बटाट्याचा कीस आणि थोड्या कुर्डया करायची, पण त्यात सुद्धा अख्ख कुटुंब कामाला लागायचं. सकाळी उठून गच्चीत चादर, प्लास्टिक घालणे, बटाटे सोलणे, किस करणे, मग त्या सगळ्यावर नजर ठेवणे आणि संध्याकाळी खाली आणणे ह्या सगळ्यात आम्हा मुलांचा हातभार असायचा.

रात्र झाली कि रस्त्यावरची वाहने कमी व्हायची आणी मग तोच रास्ता आमच बॅडमिंटन कोर्ट व्हायचं. रात्री उशिरापर्यंत कधी बॅडमिंटन तर कधी पत्ते असा डाव रंगायचा. सोसायटी मध्ये सगळे एकाच आर्थिक आणि सांस्कृतिक श्रेणी मधले, म्हणून सगळ्यांच्या घरी एकसारख वातावरण. मग कोणाला चांगले मार्क मिळाले किंवा कोणाचा वाढदिवस असला कि आमची वडापाव आणि आइसक्रीमची पार्टी रंगायची.

Summer vacation travel plans.

ह्या सगळ्यात मग कट्ट्यावर बसून कधी सहलीचे बेत आखले जायचे, तर कधी चांदणी भोजनाचे, कधी सोसायटी फन फेअर ठरवायचो तर कधी चित्रकला स्पर्धा.

उन्हाळ्याच्या सुट्टीतच आजोळीही जाणं व्हायचं. तिथे सगळे आत्ते मामे भावंडं जमली कि गप्पा आणि मस्तीला ऊत यायचा.  झाडवरील बोरा, चिंचा आणि कैऱ्या तोडायला, पोटभर आंबे आणि फणस खाण्याची वेगळीच मजा असायची. ह्या सगळ्या मध्ये २ महिने कसे निघून जायचे कळायचं हि नाही.

“आई दूध दे, खेळायला जायचंय, “अशी हाक कानावर आली आणि मी वास्तव्यात आले. मी मनात हसले आणि लक्षात आलं अशी मुक्त आणि स्वछंदी उन्हाळ्याची सुट्टी घालवणार असेल तर नाही केला कुठला क्लास ह्या वर्षी तरी चालेल नाही का ?

Categories
काही आठवणीतले

बालपणीचा काळ सुखाचा

काय सांगू तुम्हाला मंगळवेढ्याची पोर मी. सिरसीशी नातं जोडलं आणि पार बदलून गेले.
सिरसीत येऊन २७ वर्ष उलटली भाषा बदलली, राहणीमान बदलले पण अजूनही मंगळवेढ्याची ओढ कमी झाली नाही.

काय आहे त्या खेडेगावात? असं बाहेरच्या लोकांना नेहमी वाटतं पण माझ्या गावाची शानच न्यारी. इथला मऊ शार हुरडा, दर्जेदार ज्वारी आणि जोरदार उन्हाळा, थंडगार हिवाळा तसेच इथली संतांची परंपरा. ह्या गोष्टी जगामध्ये कुठेही मिळणार नाहीत. मंगळवेढ्याचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे येथील सामाजिक ऐक्यता. कधीही दंगा, मारामारी, इथे पहायला मिळत नाही. राजकीय मैदानात एक बाजूला टाकलेले गाव. पण तरीही कुणाबद्दल कशाचीही तक्रार न करता गुण्या गोविंदाने एकत्र नांदणारी माझ्या गावची साधीसुधी माणसं.
ह्या टुमदार गावामध्ये मी लहानाची मोठी झाले.

किल्ला भागात नेने वाडा हे माझ आजोळ. तिथे आजी, आजोबा, मामा, मामी ह्यांच्या सोबत आई आणि आम्ही तिघे भावंडं रहायचो. बाबा माझ्या लहानपणीच गेल्यामुळे आजी आजोबांच्या मायेच्या पंखाखाली आम्ही वाढलो.
आता मागे वळुन पाहताना ते बालपण पुन्हा जगावेसे वाटते. ते स्वच्छंदी दिवस पुन्हा अवतरावेसे वाटतात. ना तेव्हा  TV होता, ना AC, ना fridge होता, ना खूप सुविधा होत्या पण कशाची कमतरता वाटायची नाही खूप तृप्त आणि सुखी आयुष्य होत ते. तेव्हा शाळा, मग संध्याकाळी पाढे, परवचा, मग आईने नाहीतर आजोबांनी सांगितलेली गोष्ट. त्यात मन रंगून जायचे आणि मस्त झोप यायची. 

लहानपणी खेळलेले खेळ अजून आठवतात. दोरीच्या उड्या, फुगडी, लंगडी, लपाछपी ,गजगे, विष अमृताचा खेळ, झाडावर चढून गोळा केलेली कच्ची बोर, विलायती चिंचा ,गाभुळलेल्या चिंचा, जांभळं आणि उंबर. विटी दांडू, पळापळी, सायकल शिकणे ,झोका खेळणे आणि संध्याकाळी बुचाची फुलं वेचून घरी आणायची. आजी त्याची छान माळ करायची. 

आजी श्रीकृष्ण भक्त. ताक करताना ती कृष्णाची गाणी गायची. तिचा आवाज खूप गोड होता. खूप मायाळू, हसरी, आनंदी अशी होती ती. आजोबा फार शिस्तीचे. प्रत्येक कामात त्यांना नीट नेटकेपणा लागायचा. मामा मिश्किल. नेहमी विनोद करून सगळ्यांना हसवणारा. मामी कामसू , पण तब्येत कशी नाजूक.
आई नेहमी कामात व्यस्त असायची. ती शाळेत शिक्षिका होती. त्यामुळे गृहपाठ, पेपर तपासणे ही कामं ती घरी फावल्या वेळात करायची.

Free spirited childhood is a thing of nostalgia today as children face tremendous pressure.

तेव्हा शाळेमध्ये एव्हढी जीवघेणी स्पर्धा नव्हती. सतत शिकवणी, जादाचे क्लास ह्यामध्ये आम्ही भरडले गेलो नाही. शाळेचा घरी दिलेला अभ्यास केला की आम्ही मोकळे खेळायला.
उन्हाळ्याच्या सुट्टीत आम्हा पोरांची मोठी गँग असायची. आजीच्या घरातून काकांच्या घरी तिथून मावशीच्या घरी असे हिंडून संध्याकाळी घरी यायचे. लवकर झोपून लवकर उठायचे. दादा मामा मुलांना पोहायला शिकवायला महादेव विहिरीवर घेवून जायचा. उन्हाळ्यात आई वाळवण म्हणून बटाट्याचा, रताळ्याचा खीस, सांडगे, पापड करायची. तेव्हा आम्ही मुली मदतीला. 

अशा कितीतरी गोड आठवणींनी भरलेलं बालपण खूप आनंददायी होतं. परत मंगळवेढ्याला जातो तेव्हा त्या आठवणी ताज्या होतात. आता त्यावेळची बरीच जुनी माणसं नाहीत. जी आहेत त्यांना भेटून खूप बरे वाटते.
गावाची आठवण येते तेव्हा तेथील प्रसिद्ध गायक प्रल्हाद शिंदे यांचे गाणे गुणगुणते, मंगळवेढे भूमी संतांची.