Categories
प्रवास

कच्छच्या रण ला भेट देताना लक्षात ठेवायच्या 10 महत्वाच्या गोष्टी

म्हणता म्हणता २०१९ सरेल आता! २०२० हाक देऊ लागलं आहे. आता डिसेंबर म्हटलं की नाताळ ची सुट्टी आली. नवीन वर्ष कुठे साजरे करूया असा प्रश्न आला, नाही का? तुमचं नवीन वर्ष कुठे साजरे करायचे ठरले का? नसेल ठरले तर ह्या वर्षी रण ऑफ कच्छ चा विचार करा. 

कच्छ चा रण म्हंटलं की डोळ्यासमोर उभी राहते ती अमिताभ बच्चन ची उंच प्रतिमा, त्याच्या गहिऱ्या आवाजात “ रण नही देखा तोह कुछ नही देखा” असं निमंत्रण करत असलेली छवी आणि मागे दूरवर पसरलेला पांढरा वाळवंट! तसा वर्षभर कठोर अश्या हवामान आणि तुरळक लोकसंख्या असलेला कच्छ नोव्हेंबर ते जानेवारी च्या दरम्यान रंगांनी, लोककलेनी नटतो – रण उत्सव च्या माध्यमातून. खरंच डोळे दिपून टाकणारे आहे रण उत्सव.

Rann of Kutch in marathi

कच्छच्या रण ला भेट देताना लक्षात ठेवायच्या 10 महत्वाच्या गोष्टी
Photo Credit – Nikhil Tambe

आम्ही 2012 च्या डिसेंबर महिन्यात रण उत्सव ला गेलो होतो. तेव्हा कच्छ रण उत्सव पंधराच दिवसांचा असायचा. तिकिटे मिळणे ही अवघड होते. पण तिथे पोहोचल्या नंतर जाणवल की हा रण उत्सव साकार करण्या साठी खूप लोकांची शक्ती आणि जिद्द लागत असेल! आता एकतर हा उत्सव दोन महिने चालतो, त्या मुळे बुकिंग सहज मिळते. दुसरे कारण म्हणजे तिथे आता काही रिसॉर्ट ही आले आहेत. ज्यामुळे वर्षभर कच्छचा रण ला पर्यटकांची येजा असते.

कच्छचा रण हे जगातील सर्वात मोठे मिठाचे वाळवंट आहे. खरं तर हा एक नैसर्गिक चमत्कारच म्हणा ना! त्याची खरी सुंदरता पौर्णिमेच्या रात्री उजळून येते. स्वच्छ आकाशात सुंदर पूर्ण चंद्र त्याची चंदेरी किरणे पसरतो आणि त्या किरणांनी कच्छच्या रण मधील मिठाचे वाळवंट लखलखते.

कच्छच्या रण च्या ट्रीप साठीची महत्वाची माहिती 

१. जरी  कच्छ ला वर्षभर जाता येत असले तरी तिथली  खरी मजा रण उत्सव मधेच आहे . रण उत्सव साठी मिठाच्या वाळवंटा जवळ, धोरडो ह्या जागेत एक मोठी टेन्ट सिटी बांधलली जाते. सगळ्या सुख सुविधांनी सज्ज अशी हि टेन्ट सिटी, इथे राहण्याची उत्तम सोय होऊ शकते . 

२. टेन्ट सिटी मध्ये वेग वेगळ्या प्रकारचे टेन्ट असतात . Non A/C Tent, A/C Tent, Premium Tent असे त्याचे प्रकार आहेत.

tent city in Kutch- marathi blog
photo Credit – Nikhil Tambe

3. टेन्ट मध्ये राहणे पसंद नसल्यास तिथे काही रिसॉर्ट आहेत ज्याच्या मध्ये कच्छ मधील पारंपरिक घरे म्हणजे ‘भुंगा’ ह्या मध्ये राहण्याची सोय करतात. कच्छी भुंगा म्हणजे गोल मातीची घरे. 

4. रण उत्सव हे गुजरात पर्यटन द्वारा आयोजित केले जाते. ह्याचे बुकिंग तुम्ही online किंवा ठराविक agent कडून करता येते. गुजरात पर्यटन कडून भुज पासून धोरडो ला जाण्याची सोय केली जाते. भूज पर्यंत येण्याची आपण आपली सोय केली पाहिजे.

5. आम्ही पुणे – अहमदाबाद विमान आणि मग अहमदाबाद – भूज बस असा प्रवास केला होता. मुंबई हुन थेट भूज पर्यंत ट्रेन ची सोय आहे. 

6. भूज पासून धोरडो ला पोहोचायला जवळ जवळ दोन तास लागतात. धोरडो ला पोहोचल्या नंतर तुम्हाला तुमचा टेन्ट दिला जातो आणि मग तुम्ही टेन्ट सिटी मध्ये फिरायला मोकळे असता. तिथे जेवणाचे मोठे A/C दालने आहेत, जिथे सगळ्या वेळेचे जेवण, नाश्ता आणि चहा इत्यादी ची सोय केली जाते.

7. टेन्ट सिटी मध्ये लोक कला, संगीत, शॉपिंग अश्या अनेक करमणुकीची साधने असतात. आम्ही गेलो होतो तेव्हा तिथे ह्या सगळ्या बरोबरच ढोलावीरा, ह्या हरप्पन काळातील स्थळाचे exhibition होते. त्याच बरोबर एके रात्री नक्षत्र माहिती ( स्टार पार्टी) चे आयोजन ही केले होते. 

8. टेन्ट सिटी ही कच्छी कला नी नटलेली असते. तेथील भिंतींवर सुद्धा आरश्या च्या तुकड्यांनी तयार केलेले सुबक असे चित्र आणि म्युरल्स पहिला मिळतात. ते सोडून धोराडो जवळील कलाग्राम मध्ये कच्छी भरतकाम, चित्रकला आणि विविध हस्तकला चे नमुने पाहायला आणि विकत घ्यायला मिळतात. अहो, तिथे उंटाच्या चामड्या नी तयार केलेल्या मोजडी वर सुद्धा रंगीत भरतकाम केले होते !

Embroidery and art work in Kutch village

9. टेन्ट सिटी च्या जवळ पास असलेली प्रेक्षणीय स्थळे  म्हणजे – काला डुंगर, मांढवी नदी, विजय विलास महाल. कच्छ मध्ये दिवसा गरम आणि रात्री खूप थंडी असे हवामान असते, म्हणून त्या प्रकारे कपडे न्यावेत. 

10. मिठाचा वाळवंट बघायला तुम्ही संध्याकाळी सूर्यास्ताच्या सुमारास किंवा सूर्योदय च्या सुमारास जा. अतिशय सुंदर आणि रमणीय असे दृश्य तुम्हाला पाहायला मिळेल. तिथे तुम्ही बस, jeep , अथवा पारंपरिक प्रकारे सजवलेल्या उंटांवर बसून जाऊ शकता.

तुम्ही कच्छ च्या रण ला भेट दिली आहे का? कसा होता तुमचा अनुभव? तुम्हाला अजून काही माहिती हवी असेल तर जरूर comments मध्ये कळवा. मी देण्याचा पूर्ण प्रयत्न करीन.

Categories
काही आठवणीतले प्रवास

सुधा कार्स म्यूझिअम

सुधा कार्स म्युझियम हे भारतातील हैद्राबाद येथे असणारे एक special ऑटोमोबाइल संग्रहालय आहे . संग्रहालयामध्ये दररोज वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंच्या आकाराच्या cars कनिबॉयना सुधाकर (के. सुधाकर किंवा के. सुधाकर यादव) यांनी बनवल्या आहेत. गंमत म्हणजे त्यांनी आपले शालेय दिवसांत त्यांचा छंद म्हणून गाड्या बनवण्यास सुरुवात केली आणि 2010 मध्ये हे संग्रहालय उघडले. नावातच त्यांच्या cars बद्दलचे प्रेम दिसून येते.

संग्रहालयात जगातील सर्वात लहान दुहेरी डेकर बस आहे जी 10 लोकांना सामावून घेण्यास सक्षम आहे. लहान आकाराचे 12 वेगवेगल्या मोटर सायकली आहेत. ज्यात सर्वात कमी 33 सेंटिमीटर (13 इंच) उंचीचे आहेत आणि 30 किलोमीटर प्रति तास (19 मील प्रति तास) वेगाने चालविले जाऊ शकतात.

वेगवेगळ्या आकाराच्या गाड्या जसे lipstick, purse, high heel shoe, पतंगाची रेल्वे, लाडू, सॉफासेट, पलंग, पेन, पेन्सिल, eraser, कंडोम, खंजीरआणि खूप काही.. या सगळ्या कार बरोबरच इथे काही unique models पण ठेवलेली आहेत. त्यातलेच एक म्हणजे foldable motorcycle जी मुख्यत्वे paratroopers सैनिकांसाठी १ल्या आणि 2ऱ्या महायुदधात वापरली गेली होती. ही बाईक 1 फुटापेक्षा कमी उंचीची 30 kmph ने चालवता येत असे आणि फोल्ड करून इतर ठिकाणी नेता येत असे. तिथे काही old vintage cars पण ठेवलेल्या आहेत ex.Old Rolls Royce, Ford, Ambassador models. गम्मत म्हणजे तिथे जुने Advertising Posters लावलेले होते ज्यात गाड्यांबद्दल माहिती दिलेली होती. त्या काळच्या जाहिराती!!👌यावरून पूर्वी गाड्यांची निर्मिती आणि विक्री कशी व्हायची याची झलक बघायला मिळाली. इथे काही Multiseater Cyclesचे मॉडेल्स बघितले जे इतर देशांमध्ये वापरले जातात.

मोटारींच्या उत्पादनासाठी बरेच खर्च होतात पण या गाड्या विक्रीसाठी नाहीत. गाड्या वर्षातून एक दोनदा रोड शोसाठी संग्रहालयातून बाहेर काढल्या जातात जेथे लोक त्यांना चालवताना पाहू शकतात .तसे फोटो सुद्धा तिथे लावले आहेत. जगावेगळे काही करण्याच्या ध्यासात, K Sudhakar यांच्यासारख्या अवलीयांंनी निर्माण केलेल्या या गाड्या आणि हे आगळेवेगळे संग्रहालय …आवर्जून भेट द्यावे असेच आहे…यातूनच पुढे आविष्कार निर्माण होतात हे मात्र नक्की!!

यावर्षी दिवाळीच्या सुट्टीत आम्ही हैैैद्राबादला गेलो तेव्हा या अनोख्या संग्रहालयाला भेटण्याचा योग आला. सोहम बरोबरच आम्हीही खूप एन्जॉय केले. सालारजंग museum आणि इतर प्रेक्षणीय स्थळांबरोबरच आवर्जून बघावे असे एक आगळे वेगळे Wacky Car Museum of hand made cars!! ज्याची Guiness book of records ने नोंद केली आहे ते अगदी जरूर बघावे👌

सुज्ञा

Categories
प्रवास

अंदमान पर्यटन साठी महत्वाची माहिती

नमस्कार, मी काही दिवसांपूर्वी अंदमान सहल आणि तिथे मी अनुभवलेले Underwater sea walk ह्या संबंधित एक पोस्ट लिहिली होती. त्या नंतर मला काही वाचकांनी प्रश्न विचारले, की तिथे कसे जावे? कधी जावे? इत्यादी. मग विचार केला, आम्ही आखलेली सहल आणि काही टिप्स असा एक वेगळाच पोस्ट लिहावा म्हणजे ह्या पुढे सुद्धा जर कोणाला असे प्रश्न असतील तर त्याची उत्तरे त्यांना सहज मिळू शकतील. 

तर थोडी माहिती अंदमान निकोबार विषयी : 

अंदमान निकोबार हा जवळ जवळ ६०० द्वीपांचा समूह आहे.  पण गंम्मत अशी की त्यातील फक्त 36 बेटांवर मनुष्य वस्ती आहे. बाकी सगळे निर्जन पण निसर्गाने नटलेले असे आहे.

अंदमान निकोबारमधली सर्व ३६ बेटं ही प्रवाश्यांसाठी खुली नाहीत. इथे काही अश्या जमाती राहतात ज्यांना बाहेरच्या जगाशी संबंध ठेवायला आवडत नाही. काही अगदी लुप्त होऊ आलेल्या जमाती हि आहेत. त्या मुळे इथे सहसा परमिट शिवाय कोणालाच प्रवेश नाही. त्यात सुद्धा research संबंधित लोकांनाच परमिट्स मिळतात.

cellular_jail_andaman
cellular jail – Andaman

अंदमान पर्यटना संबंधी महत्वाची माहिती

अंदमानला जाण्यासाठी चेन्नई हुन थेट विमान आहे. आम्ही मुंबई – चेन्नई आणि मग चेन्नई- पोर्टब्लेअर असा 1  स्टॉप प्रवास केला होता. सगळ्या मोठ्या शहरातून चेन्नई ला काँनेकटिंग विमाने आहेत, म्हणून डायरेक्ट बुकिंग करताना काही प्रॉब्लेम येत नाही.

हे द्वीप समूह बे ऑफ बंगाल मध्ये असल्या कारणाने इथे लौकर सकाळ होते, तसेच सूर्यास्त हि लौकर होतो. सायंकाळी पाच च्या पुढे अंधार व्हायला सुरुवात होते.

इथे बंगाली भाषा जास्त प्रचलित आहे. त्याच बरोबर इंग्लिश, हिंदी या भाषादेखील इथे लोकांना समजतात म्हणून भाषेची विशेष अडचण येत नाही.

आमच्या सहलीत आम्ही – पोर्ट ब्लेअर, रॉस आयलँड, नील आयलँड, हॅवलॉक अशी ठिकाणे केली. हे सोडून चिडिया टापू, भारतांग आणि रंगत बेट प्रवाश्यांमध्ये प्रसिद्ध आहे.

पोर्ट ब्लेअरवर आवर्जून जाण्याचे ठिकाण म्हणजे Cellular Jail . इथे नेहमीच गर्दी असते, म्हणून आधी तिकीट काढून ठेवा. Cellular Jail संध्याकाळी बघायला जा कारण तिथला sound and light शो! ते आणि अमर ज्योती, स्मारक हे पाहण्यासाठी संध्याकाळची वेळ योग्य!

रॉस आयलंड वर कोण्या काळी ब्रिटिशांचे वास्तव्य असलेली कॉलनी चे अवशेष आहेत. ते सध्या navy च्या देखरेखीत आहे. इथे बरेच वन्य जीव आहेत जसे की ससा, हरीण, मोर. त्यांचा मुक्त वावर तिथे बघायला मिळतो.

सगळ्या बेटांवर जाण्यासाठी लहान मोठ्या प्रकारची फेरी घ्यावी लागतात. त्यामुळे जर कोणाला समुद्र प्रवास किंवा बोटीचा त्रास होत असेल तर आवश्यक ती औषधे जवळ ठेवावी.

इथे सगळ्या बेटांवर चांगले रिसॉर्ट आहेत, पण सगळं लिमिटेड असतं, म्हणून आधी पासून बुकिंग करून जाणे उत्तम.

जर एखादे ठिकाण बघून लगेच परत येण्याचा विचार असेल तर फेरी चे तिकीट काढताना शेवटची फेरी ची वेळ आणि हवामानाचा अंदाज घ्यायला विसरू नका.

20 rupees च्या नोटांवर दिसणारा lighthouse!

सहसा ऑक्टोबर नंतर अंदमान ला जाणे योग्य. जानेवारी – मे हे अंदमान ला जाण्यासाठी अगदी चांगले महिने. ऑक्टोबर – डिसेम्बर च्या दरम्यान वादळ येण्याची शक्यता जास्त असते. मे अखेर पावसाळा सुरु होतो, मग water – sports बंद असण्याची शक्यता वाढते.

इथे बीच वर खाण्यासाठी  तुरळक गोष्टी मिळतात जसा की – नारळ पाणी, शाहाळ, किंवा चिरलेली फळे आणि चहा. 

बऱ्याच बीच  वर लोकांनी त्यांच्या घरात कपडे बदलण्याची सोय केली आहे किव्हा public changing रूम्स देखील आहेत, त्या मुळे swimsuits घालणे किंवा कपडे बदलणे या बेसिक सोयी तिथे आहेत. . 

अंदमान मध्ये मासेमारी वर बंदी आहे. इथे बऱ्याच गोष्टी दुसऱ्या राज्यातून फेरी ने येतात – अगदी मासे सुद्धा! ह्याच कारणामुळे काही गोष्टी जस की भाज्या, दूध लिमिटेड प्रमाणात असतं. त्यामुळे जर मासे खाण्यासाठी तुम्ही जाणार असाल तर परत विचार करा! अर्थात पोर्ट ब्लेअर वर हि कमी जाणवणार नाही, पण तुम्ही पोर्ट ब्लेअर सोडून दुसऱ्या कुठल्या बेटावर असाल तर हा तुटवडा तुम्हाला जाणवू शकेल. या कारणामुळे तुम्ही तुमच्याबरोबर काही खाण्याचे पदार्थ घेऊन गेलात तर ते जास्त सोयीचे होऊ शकते.

आशा आहे की ह्या छोट्या पण महत्वाच्या अश्या माहितीचा तुम्हाला उपयोग होईल आणि तुम्हाला अंदमान प्रवास करताना मदत होईल. हे बेट म्हणजे आपल्या देशातील निसर्गाचा खजिना आहे आणि त्याला तुम्ही जरूर भेट द्या.  

Categories
महत्वाचे दिवस संस्कार

अनंत पद्मनाभ व्रत पूजा

श्री गणपती उत्सवातील अनंत चतुर्दशी दिवस. म्हणजेच भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी हा दिवस.ह्या दिवशी करायचे व्रत म्हणजे “अनंत पद्मनाभ व्रत”. ह्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे व्रत सुरू केल्यावर १४ वर्षे करावे. म्हणजे एक आवर्तन पूर्ण होते. तशी ही पूजा मोठी आहे. पण खूप समाधान मिळते. आनंद, उत्साहात पूजा पार पडते. 

सौ नमिता पटवर्धन ह्यांच्या घरची अनंत व्रत पूजा

            श्री विष्णु ह्या दिवशी शेषा वर आरूढ होवून अवतरतात अशी आख्यायिका आहे. दंपतीने जोडीने ही पूजा करायची असते. लाल वस्त्र परिधान करून पूजेस बसावे. हे व्रत मुख्यतः वैभव वृद्धी, दुःख नाशक, संकट मुक्ती साठी करतात. ह्यामध्ये विशेष म्हणजे लाल दोरकाची पूजा करतात. ह्या दोरकाला १४ पदर आणि १४ गाठी मारलेल्या असतात. हा दोरक श्री विष्णू पूजेबरोबर पूजला जातो. हा दोरक पूजकाने नंतर हातात बांधायचा असतो. तो वर्षभर हातात बांधावा अशी प्रथा आहे. पण दोरकाचे पावित्र्य राखण्यासाठी पूजा विसर्जन झाल्यावर तो काढून ठेवला जातो. ह्या पूजेमध्ये प्रथम गणेश पूजन , यमुना पूजन, शेष पूजन, अनंत पूजन , दोरक पूजन केले जाते. विष्णु सहस्त्र नामाचे पठण केले जाते. अनारसे चा नैवेद्य दाखवला जातो. 

पूजे निमित्त केलेले १४ दाम्पत्य पूजन

             हे सारे सविस्तर लिहिण्यामागे हेतू आहे तो म्हणजे आमच्या घरी ( पटवर्धन, शिर्सी, कर्नाटक) ही पूजा जवळ जवळ १०० वर्षांपासून निर्विघ्नपणे होत आहे. श्री नीलकंठ राव पटवर्धनांनी हे व्रत  करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या नंतर हे व्रत त्यांचा धाकटा मुलगा डॉ श्री.अनंत पटवर्धन यांनी सुरू ठेवले. श्री. अनंत व सौ. इंदिरा पटवर्धन यांनी ही पूजा ४२ वर्षे म्हणजेच ३ आवर्तनं पूर्ण केली. त्यानंतर हे व्रत त्यांचा धाकटा मुलगा डॉ श्री. मुकुंद पटवर्धन दंपती ने सुरू ठेवले. हे व्रत आम्ही (श्री मुकुंद व सौ नमिता) २८वर्षे केल्यानंतर यावर्षी व्रताचे उदयापन केले. हा २ दिवसांचा कार्यक्रम खूप थाटामाटात, यथासांग पार पडला. ह्यामध्ये शुद्धी होम, नांदी,  श्री अनंत व्रत पूजा , कथा वाचन, अष्टांग सेवा व दुसऱ्या दिवशी उद्यापन होम १४ दंपतींना पूजन, वायन दान, विसर्जन असा भरगच्च कार्यक्रम झाला. सर्व आप्त, मित्र, सहकारी, एकत्र येवुन खूपच नीटनेटका असा हा कार्यक्रम पार पडला. 

  ता.क. पूजेच्या माहिती मध्ये चुका ,त्रुटी असण्याची शक्यता आहे. तरी क्षमस्व.