फराळाचं ताट तुम्हाला नक्की काय सांगतं ?

यावर्षी पावसानी अगदीच सगळयांना वेठीस धरलंयं. दिवाळी आली तरी पाऊस काय परतीचा निरोप घेईना. आता दिवाळीची खरेदी, घरातली साफ सफाई सगळ्यांनी कसरत करून, कशी बशी पुर्ण केलीच, पण फराळाचं काय करायचं? हा प्रश्न फक्त जी मंडळी अजूनही घरी फराळ करतात त्यांना नक्कीच पडला. कारण  फराळ केला तर तो मऊ पडतो म्हणून.

दिवाळीचा फराळ .
फोटो क्रेडिट- Pixabay free images.

माझही काही असच झालं, फराळाचं घरी करू की नको? अश्या कात्रीत असतानाच आमच्या इकडे पावसानी जरा दोन दिवस रजा घेतली …लगेच ह्यांनी फर्मान सोडलं आता काय पाऊस थांबलाय वाटतं ..आता किमान लाडू आणि चिवडा तरी घरी करता येईल ..म्हणलं हो ,करूया की आजचं! मग लगे हाथ, चिवडा आणि लाडू घरी केले, म्हणलं जरा जमलंच तर् करंजी, चकली पण करूनच टाकू .. शेवटी एकदाचा आमचा फराळ तयार झाला. दिवाळी म्हणलं कि फटाके आणि  फराळ हे आलंच …नवीन कपडे वैगरे आता असं काही फार अप्रूप राहिलं नाही ..कारण हल्ली बारा महिने कपड्यांची खरेदी चालूच असते. यावर्षी तर पाऊस आणि प्रदूषण यामुळे ग्रीन दिवाळी हाच फंडाय! मग उरला तो दिवाळीचा फराळचं फक्त… शिवाय आपल्याकडे कुठलाही सण असला तर खाण्याचं विशेष कौतुक …त्यात माझ्यासारख्या खवय्येना तर त्याचं विशेष कौतुक असतंच.

फराळाचं ताट.
फोटो क्रेडिट – अमृता गोखले.

मला असं नेहमी वाटतं आपलं खाणं आणि आपलं जगणं ,वागणं हे कुठेना कुठे एकमेकांशी रिलेट होत असतं. आता आपला फराळचं घ्याना, चिवडा तर खरं पोह्याच्याच.. पण आपण त्यात सर्व प्रकारच्या चवी एकत्र करतो. तिखट, मीठ ,साखर, मोहरीचा थोडासा कडसरपणा, पंढरपुरी डाळ थोडीशी कडक, शेंगदाणा, तीळ यामध्ये तेल असत, कडीलिंब, खोबरं  जे खरंतर नगण्य स्वरूपात असतं पण त्याचं अस्तित्व आपल्याला तेेेव्हाच जाणवतं, जेव्हा ते खाताना दाताखाली येतं. आपलं जगणं देखील असंच असतं हर तर्हेच्या माणसांनी आणि अनुभवांनी भरलेलं. आता चकलीचं बघा, कशी दिसते एकदम गोल, तरीही तिला काटे असतात (म्हणजे चकली चांगली झाली असेल तर तिला काटे दिसतात अन्यथा दिसत नाहीत) चकली करताना मधून सुरुवात करूनं ती तिच्याच भोवती वेढली जाते… आपणही अगदी असेच कुठलाही विचार करताना आधी स्वतःपासून सुरुवात करतो आणि स्वतःशीच येऊन थांबतो. आतून बाहेरून गोल त्यात परत तूप आणि वेलदोड्याची पूड शिवाय गोड… ओळखा बरं काय? बरोबर लाडू मग तो बेसनाचा असो किंवा नारळीपाकातला रव्याचा लाडू त्यावर परत मनुका आणि काजूचा साज चढवलेला असतोच. तो आबालवृद्धांना आवडतो. आपल्या आयुष्यातही अशी काही माणसं असतात ती अगदी सगळ्यांना लाडकी असतात. कुठल्याही वयोगटामध्ये ती अगदीच बिनधास्तपणे वावरू शकतात . करंजी तर मला पोटात हजारो गुपित ठेऊन, ओठी हसू असणाऱ्या एखाद्या आजीसारखी वाटते. तिला तिच्या मुलांपासून नातवंडांपर्यंत सगळ्याची गुपितं माहित असतात. मग एखादा प्रसंग history repeat असा असला तर ती फक्त हसते, तिच्या हसण्यातूनच प्रत्येकाला तिचं मत कळलं असतं तिला त्यावेळी काही मतप्रदर्शन वैगरे करायची गरज नसते. कडबोळी आणि शंकरपाळे म्हणजे येता जाता असं मुठीत घेऊन खाण्याचे पदार्थ.. कधीही सकाळ..दुपार ..संध्याकाळ चालतं .. ती म्हणजे घरातली शाळेला न जाणारी पिल्लावळ .. कोणीही घराच्या बाहेर जातंय म्हणल्यावर …मी पण येणार ..असं म्हणून पायात चप्पल सरकवून बाहेर सैर सपाटा करण्यास सज्ज असणारी. अनारसे करावेत ते घरातल्या अनुभवी बायकांनी .. ते तांदूळ भिजवणे ..मग त्याचे पाणी बदलत राहणं .. मग त्या वाटलेल्या तांदुळामध्ये अगदी काटेकोरपणे मोजून मापून गूळ घालणे… मग हलकेच हातानी पीठ तयार करणे.. एकदा का एवढं झालं कि मग अनारसा तयार करताना त्यावर  अगदी हलकेच हातानी खस खस लावणे..बरं त्याचही योग्य प्रमाण हवं बरं ..जास्त झाली तर जळायची शक्यता .. हे एवढं करून परत तो अनारसा अगदी बारीक गॅस करून तळायचा …त्यात परत तो जास्त कडकही नको आणि आतपर्यंत तळलाही गेला पाहिजे… एवढ्या सगळ्या अटी.. इतक्या निगुतीने हे सगळं करायचं म्हणजे त्यासाठी अनुभवचं हवा … माझी आई अनारसे करते घरी .. तिला ते अनारसे करताना पाहिलं कि वाटायचं किती सोप्प आहे हे सगळं… नंतर मोठं झाल्यावर कळलं की, दिसतं तेवढं सोप्प नाहीये हे बर का? यासाठी वेगळी तपश्चर्या लागते..पण आईने केलेल्या अनारस्याची चव अजूनही जिभेवर रेंगाळते. याच्यासाठी एक कसब लागतं ..आयुष्य जगण्याचं … बऱ्याच गोष्टी त्यांनी लीलया पेलल्या असतात .. बऱ्याच गोष्टींना त्यांनी स्वीकारलं असतं तेव्हा कुठे असे अनारसे होतात.

चकली, चिवडा, लाडू, करंजी, शंकरपाळे, कडबोळी, अनारसे अश्या पदार्थांनी भरलेलं ताट तुम्हाला काय सांगत? आयुष्य जगायला शिका..फराळाचं सेवन करणं जेवढं सोप्पंय ..तेवढंच हे देखील सोप्पंय.. फक्त त्या पदार्थाची चव राखा …आणि प्रत्येक नात्याचा मान राखा… फराळाच्या ताटासारखंच, तुमचं आयुष्यही अगदी रंगीत आणि चवदार होईल ..यात तीळमात्र  शंका नाही. तुम्हा सर्व वाचकांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा ! 

अरे, माझं फराळाचं ताट माझी वाट बघतंय .. तुम्ही देखील आस्वाद घ्या फराळाचा. चकली, चिवडा खाताना माझी आठवण असू द्या, चालू द्या! फराळमध्ये असतो तसाच खुस खुशीतपणा, थोडासा कडकपणा, बऱ्यापैकी गोडवा तुमच्याही आयुष्यात आणि स्वभावात असू द्या! पाऊस थांबला तर बाहेर एक सैर सपाटा देखील मारून या!

अमृता गाडगीळ-गोखले

नमस्कार, मी अमृता गाडगीळ-गोखले. मी पत्रकारितेचा डिप्लोमा केला आहे. मी ब्लॉग्सही लिहिते. मला लिखाणाची आवड आहे. मी कोणत्याही गोष्टीचा दोन्ही बाजूने विचार करते. निसर्गामध्ये रमणं मला आवडतं, लहान मुलांच्या मनातले भाव जाणून घ्यायला मला आवडतं.