भूतान एक छोटे निसर्ग रम्य राज्य

 तुम्ही जगातील सर्वात सुखी देश पहिला आहे का? कुठला हा देश? असं विचारताय? अहो हा देश म्हणजे भूतान! भूतान हा हिमालयाच्या कुशीत वसलेला एक निसर्गरम्य असा देश आहे. काही वर्षांपूर्वी मी ह्या सुंदर देशाला भेट दिली होती. माझे तिथले काही अनुभव इथे सांगत आहे.

भारताच्या तुलनेत भूतान एक छोटे राज्य आहे. सगळ्या बाजूने शक्तिशाली देशांनी घेरलेला असला तरी भूतान ने स्वतःची अशी एक ओळख निर्माण केली आहे. 

भूतान बद्दलची काही महत्त्वाची माहिती

१. भूतानला जायला भारतीयांना व्हिसा लागत नाही. एवढेच न्हवे तर passport देखील लागत नाही. भारत सरकारनी जाहीर केलेले कुठलेही ओळख पत्र, भूतान मध्ये दाखल होण्यासाठी पुरेसे आहे. 

२. भारतातून तुम्ही विमान किंवा by road प्रवास करू शकता.

३. कोलकत्ता येथून road प्रवास सोपा आहे. कोलकात्या हुन जर विमानांनी जाणार असाल तर मात्र एव्हरेस्ट दिसत नाही ह्याची नोंद असावी. तसेच दिल्लीहुन सुद्धा विमान प्रवास करता येतो.

४. भूतान ‘nu’ आणि भारतीय रुपया चे exchange rate सारखेच आहे. तिथे भारतीय रुपये ही सहज स्वीकारले जातात.

५. भूतान मध्ये राजाचे राज्य आहे.

६. भूतान हा एक बौद्ध धर्म पाळणारा देश आहे. पण ह्यांच्या कडे तिबेटचा प्रभाव जास्त आढळून येतो.

७. इथेले आहार बऱ्यापैकी मांसाहारी असून मिरची, याक चे दूध वा फळांचा वापर अधिक आहे.

 ८. हा भारतापेक्षा कमी प्रगत असा देश असून, ते बऱ्याच गोष्टींसाठी भारतावर अवलंबून आहे.

९. जर आपण भारतीय नाही तर,  एक permit भूतान सरकार कडून जाहीर केले जाते, जे व्हिसा सारखेच असते आणि आपण ते नेणे गरजेचे आहे. 

१०. इतर देशातील लोकांना रोजी २०० ते ३०० डॉलर जास्तीचा कर आकारला जातो.  तुमचा प्रवास व सर्व बुकिंगची कागदपत्रे भूतान मध्ये एन्ट्री च्या वेळी दाखवणे बंधनकारक आहे .

११. भूतान मध्ये तिथले local guide घेणे बंधनकारक आहे.

माझे भूतान अनुभव

भूतान प्रवास कसा ठरला ते काही मला आठवत नाही, पण भूतानला जायचे म्हणजे बरेच प्रश्न डोळ्यासमोर उभे राहिले. हिमालयात जसे वर जाऊ तसे हव्याच्या कमी दाबामुळे लोकांना त्रास होतो असं ऐकून होते, त्यामुळे तसे त्रास भूतानला होतील का? माझी लहान मुलं हा प्रवास सहन करू शकतील का? असे अनेक प्रश्न डोळ्यासमोर उभे राहिले.

The winding roads in Bhutan - the Himalayan country.
भूतान मध्ये प्रवास करत असताना

ह्याबद्दल बरेच वाचन करून, माझ्या शंकांचे निरसन झल्यावर आम्ही बुकिंग ची सुरुवात केली. भूतान मध्ये स्वछ हवा असल्याने सहसा लोकांना त्रास होत नाही पण high अल्टीट्युड चा त्रास होण्याची शक्यता आहे म्हणून आपली ट्रिप ठरवताना आपल्या फॅमिली डॉक्टर शी जरूर बोला. आम्ही मार्च महिन्यात गेलो होतो आणि तेव्हा माझ्या मुलांना कुठलाच त्रास झाला नाही. अजून काही महत्त्वाच्या गोष्टी ज्या आपण लक्षात घेणे गरजेचे आहे ते म्हणजे :-

१. इथे तसे बऱ्यापैकी चालावे लागते आणि ते ही उंचावर, म्हणून जायच्या १ महिन्या आधी पासून टेकड्या चढून थोडी सवय करून घ्यावी.

२. तिथे जाण्याचे चांगले महिने म्हणजे मार्च – मे किंवा सप्टेंबर ते नोव्हेंबर . त्यानंतर थंडी वाढते.

३. Tiger’s Nest हे भूतान मधील एक प्रसिद्ध बौद्ध मंदिर आहे. डोंगर कोरून त्यात हे मंदिर बनवले आहे. इथे चढून जाणार असाल तर लौकर निघा. नाहीतर अर्ध्या वाटेपर्यंत घोडा घ्या. हा चढ जवळ जवळ  तीन तासाचा तरी आहे. अर्ध्या वाटे नंतर इथे बरेच पायऱ्या आहेत जे उतरताना गुढघ्यांना त्रासदायी होऊ शकते म्हणून नीकॅप जवळ ठेवा.

४. इथे अंधार लौकर होतो, म्हणून संध्याकाळी उशिरा पर्यंतचे काही कार्यक्रम आखू नका. 

आम्ही विमानाने भूतानला गेलो आणि ज्या कोणाला भूतान प्रवास करायचा आहे, त्यांना मी विमान प्रवास सुचवीन कारण विमना मधून दिसणारे हिमालयाचे ते नेत्रदीपक दृश्य अजूनही माझ्या डोळ्यासमोर तरळतात. एव्हरेस्टचे गगनचुंबी शिखर अगदी हात लावता येईल इतके जवळ दिसते.

भूतान चे मुख्य पर्यटन क्षेत्र म्हणजे तिमफु, पूनाखा आणि पारो. तिमफु ही भूतानची राजधानी देखील आहे. डोंगरांच्या मध्ये वाट काढत इथे बघण्यासारखे बरेच आहे. त्यांचे बौद्ध मंदिरे, museum, निसर्ग रम्य परिसर, शांत वातावरण, कष्टाळू पण समाधानी अशी लोकं. तिथे आम्ही फिरत असताना बरेच भारतीय दिसले. ही ठिकाण सोडून, भूतान च्या उत्तरेकडे बरेच लोक ट्रेकिंग ला ही जातात. 

भूतानची लोक पर्यावरण स्वच्छ आणि सुंदर राहावे ह्यासाठी बराच प्रयत्न करत असतात. चालता चालता जर कचरा दिसला तर तो उचलून टाकायला हे पुढे मागे बघत नाहीत. तिथले हॉटेल मध्ये खूप जेवण बनवून मग वाया घातले जात नाही. प्रवाश्यांना थोडा उशीर होईल अशी कल्पना दिली जाते, पण जेवण हे ताजे बनवले जाते.  

अश्या ह्या साध्या आणि सुंदर भूतान कडून शिकण्या सारखे बरेच आहे. एक शांत, निसर्गरम्य ठिकाणच्या शोधात तुम्ही असाल तर जरूर अनुभवा भूतान.