वसुंधरा

आम्ही लहान असताना सुट्टी लागली की, हमखास कोकणात एक सहल करायचीच, हे अगदी ठरलेलं असे. लहान असताना आता असतात तसे फार काही पर्याय सहलीसाठी नसायचे. कोकण, खंडाळा-लोणावळा ही ठिकाणं  नाहीतर गड-किल्ले यावर एक एक दिवस आरामात जात असे. गाडीमध्ये सगळेजण बसलो की मग गाण्याच्या भेंड्या चालू. काही गाणी अगदी ठरलेली असत, हिरव्या हिरव्या रंगाची झाडी घनदाट, सांग चेडवा दिसतो कसो खंडळाचो घाट, हे गाणं  तर अगदी ठरलेलंच. खरंच खंडाळ्याचा घाट आला की मग निरीक्षण सुरु. कुठे माकडं दिसतं तर कुठे घाटातून उतरताना प्रवासात मागे गेलेली एक नागमोडी वाट दिसे मज्जा यायची ते सगळं बघायला. सगळीकडे अगदी हिरवी गार झाडं!

छायाचित्र सौजन्य -अजय काणे, विरार.

आता पुढच्या पिढीला मात्र हिरवी झाडं खरचं शोधावी लागतील. आमच्या आई वडिलांनी त्यांच्या बालपणी हा खेळ खेळला, आम्ही  वडाचं झाड तेवढं पाहिले, त्याच्या पारंब्या मोठ्या होईपर्यंत कुठलंच झाडं टिकलं नाही. आता आपल्या मुलांना वडाचं काय किंवा पिंपळाचं काय? एकंदर झाडं बघायला मिळणं हेच अवघड झालयं. त्यांच्या पुढच्या पिढीला मात्र झाडं बहुदा फोटोमध्येच बघावी लागतील. ज्या वेगाने झाडांची संख्या आणि प्रजाती नष्ट होत आहेत ते बघून खरंच  वाईट वाटतं.

दरवर्षी पृथ्वी दिवस साजरा करतं एखाद्या ठिकाणी वृक्षारोपण करणे, नदी स्वच्छ  करणे असे प्रकल्प राबवले जातात. ते करण्यास काहीच हरकत नाही. आपण दैनंदिन जीवनात काय करू शकतो याचा कोणी विचार केला आहे का? अश्या काही गोष्टी ज्या रोजच्या दिनक्रमामध्ये आपण सहभागी करू शकतो. तर अश्या काही गोष्टींचा विचार करूया.

१) रोज सकाळी आपण दात घासण्यासाठी प्लास्टिक ऐवजी लाकडाने तयार करण्यात आलेले ब्रश वापरू शकतो.

२) दुधाची पाकीट असतात, त्याचे टोक शक्यतो पाकिटापासून संपूर्ण रित्या न कापता, दूध पातेल्यामध्ये काढावे असे केल्याने दुधाचे पाकीट पुनर्प्रक्रियेला पाठवता येईल.

३) मुलांचा वाढदिवस साजरा करताना शक्यतो इको फ्रेंडली वस्तूच रिटर्न गिफ्ट म्हणून घ्यावात. वाढदिवसाला फुग्यांची सजावट करणे टाळता देऊ  शकते. रिटर्न गिफ्टला आवरण करताना शक्यतो ते कागदाचे करावे.

४) खाद्य पदार्थ देण्यासाठी जे प्लेट्स वापरले जातात ते शक्यतो इको फ्रेंडली असावेत.

५) घरात पुठ्ठयाचे बॉक्स असल्यास ते कचऱ्यामध्ये न टाकता ,एखाद्या रिसायकल युनिटला देता येतील.

६) शाळेतील मुले जी स्टेशनरी वापरतील,ती देखील शक्यतो रिसायकल पेपर ची असावी.

७) लाकडाची पट्टी, रिसायकल कागदापासून तयार करण्यात आलेले फोल्डर, पेन्सिल हे देखील बाजारात उपलब्ध असतात.

८) मुलांना सुट्टीमध्ये सीड बॉल्स तयार करणे, वृक्षारोपण करणे हे शिकवल्यास त्यांना त्याची मदतच होईल.

९) मुलांना देण्यात येणारे लंच बॉक्स आणि पाण्याची बाटली हे प्लास्टिक चे वापरात असाल तर ते प्लास्टिक फूड ग्रेडचे असावे. शक्यतो स्टीलचे वापरावे.

१०) कपडे देखील शक्यतो कॉटन चे वापरावेत.

यातल्या काही गोष्टींतर अगदीच सहज शक्य आहे. दैनंदिन जीवनात जर या गोष्टींचा विचार केला तर किती कचरा नाहीसा होईल. पर्यावरण रक्षण करण्यास थोडासा हातभार लागेल. वर्षातून एक तरी झाड लावा आणि त्या झाडाची पूर्ण पणे काळजी घ्या. पाण्याचा वापर काळजीपूर्वक करा.

भविष्याचा विचार करून आताच काही उपाय योजना करायला हवी. तुम्हाला काय वाटतं? तुमचे विचार आम्हाला जरूर कळवा.

अमृता गाडगीळ-गोखले

नमस्कार, मी अमृता गाडगीळ-गोखले. मी पत्रकारितेचा डिप्लोमा केला आहे. मी ब्लॉग्सही लिहिते. मला लिखाणाची आवड आहे. मी कोणत्याही गोष्टीचा दोन्ही बाजूने विचार करते. निसर्गामध्ये रमणं मला आवडतं, लहान मुलांच्या मनातले भाव जाणून घ्यायला मला आवडतं.