Categories
कविता

वसुंधरा : एक चिंतन

२१ व्या शतकाच्या प्रारंभी, पृथ्वी सूर्याला म्हणाली

तुझ्या माझ्या दरम्यान, एक सनातन नाते आहे !

वसुंधरा : एक चिंतन

त्या नात्याला सृजनाचा, सुंदर आविष्कार आहे

म्हणूनच तुझ्या कक्षे भोवती फिरता -फिरता …

मी स्वतः चे गोलाकार विश्व तयार केले

त्यातच मी भान हरपून रममाण झाले.

मी स्वतःभोवती फिरत असताना, एक रमणीय विश्व तयार केले !

सुंदर पर्वतरांगा – डोंगर दऱ्या, समुद्र नद्या, पशु पक्षी, हवा -पाणी, अग्नी आणिक इतर बरेच काही..

सर्वात महत्वाचा माझा लाडका पुत्र ‘मानव’

मातेच्या वात्सल्याने त्याच्या गरजा भागविण्यात रममाण होत राहिले मी …

शतकं गेली, युगे लोटली हे सारं करत, गोलाकार फिरता -फिरता ,

माझी काया हि थकली !

माझ्या लाडक्या सुपुत्राची कर्तबगारी,

उंच -उंच इमारती, कारखाने, चांद्रमोहीम, अवकाश मोहीम, हे उभारण्यातच दमले !

पण भास्करा …

मातेलाच ओरबाडून, घणाचे घाव घालून, भौतिक सुखाची लयलूट करणाऱ्या या नादान महत्वाकांक्षी

पुत्राला मी उबगले आहे! म्हणून प्रार्थना करते …

हे आदित्या,

तुझ्या माझ्यातील सनातन नात्याला निरोप देऊया,

सृजनाचा मोहक अविष्कार कदाचित थांबेल हि !

मग ….तुझ्या आणि माझ्या नात्याला नवीन धुमारे फुटतील काय ??

Categories
कविता

ती

आठ मार्च चे कौतुक संपले

पदर खोचून ‘ती ‘ कामाला लागली.

वर्षभराच्या धावपळीची चित्रमालिका

डोळ्यासमोरून सरकू लागली.

संसार, मुले बाळे, नाती गोती, मैत्रिणी

आणि सगळ्यात महत्वाचा नवरा

यांच्या वर्तुळात मन पुन्हा पुन्हा फिरू लागले.

फिरता फिरता मन थबकले

उत्कट संवेदनांनी थोडेसे थरथरले

तिने स्वतःलाच थोडेसे समजावले

सूर्याच्या आसाभोवती पृथ्वी सकट

सारेच ग्रह फिरत असतात नाही का?

तसे हे सारेच माझ्या जीवनातील

उच्चीचे ग्रह आहेत,

माझ्या भोवती फिरणाऱ्या या सर्वांना मीच तर देते ऊर्जा

माझ्या संस्काराच्या आसा भोवती फिरता फिरता सारेच

माझ्या भोवती फिरत राहतात 

इतकी ऊर्जा …इतकी शक्ती मीच तर निर्माण करते कारण…

मीच ब्रम्हाचा उदगार

सृष्टीच्या सृजनतेचा आकार

वंदनेचा स्वीकार

हर्षाचा चित्कार

मीच धरा वसुंधरेचा रूपाकार

Categories
कविता

आनंदवन

सूर्यकुलाच्या सदस्यांना तेजाची कवच कुंडल लाभतात!

त्यांच्या जीवनाला सूर्याचा कांचन स्पर्श झळाळून टाकतो!

बाबा, आपण सूर्यकुलाचे सदस्य होता.

आणि म्हणूनच, पृथ्वीच्या निबिड अंध:कारात

आपल्या तेजाची पावलं उमटली,

आणि हां हां म्हणता त्या तेजस्पर्शाने

पृथ्वीचं अंत:करण गलबलून गेलं!

आपल्या हृदयातून कुष्ठरोग्या विषयीची

ममता पाझरू लागली!

त्यांना जगण्यासाठी लागणारी 

स्वाभिमानाची कवच कुंडलं प्रदान करत असताना,

आनंदवनाच्या वाटेवरचे कातळं फुटत होते!

ते फोडणारे आपले दोन हात 

त्यांना कळत- नकळत हजारो हातांचं बळ लाभलं!

आनंदवनात एकच नाद घुमला,

स्वावलंबन! स्वाभिमान!! आत्मसन्मान!!!

तीन शब्दांचा मंत्र जागर करणारे 

समाजाने बहिष्कृत केलेले 

माया- ममतेला वंचित झालेले 

आमचेच बांधव होते!

त्यांच्या तना-मनात आपण 

ज्वाला निर्माण केली आणि या ज्वालांचीच 

आनंदवनात फुले झाली!

बाबा, आपण माडिया- गोंड यांच्या 

भेगाळलेल्या तनमनावर फुंकर घातलीत!

आनंदवन हेमलकसा सोमनाथ येथे 

माणुसकीचे झरे फुटले!

माणसांना तुम्ही जिंकलात 

माणुसकीची पेरणी केलीत, 

त्यामुळेच आनंदवन माणुसकीचं नंदनवन बनलं!

आपण आनंदवन, सोमनाथ, हेमलंकसाच्या वाटेवर 

प्रदीर्घ वाटचाल करीत राहिलात!

यामागे, साधना ताईंची तपश्चर्या, 

प्रकाश आणि विकास या पुत्रांचे योगदान 

आपल्या सामर्थ्याला उत्तुंग उंचीवर नेत राहिलं!

नव्हे, तर आमटे कुटुंबीयांनी 

माणुसकीचं गौरीशंकर गाठलं!

माणुसकीच गौरीशंकर गाठल!!

Categories
कविता

त्या तीन बहिणी (कविता हिमालयाची)

बा हिमालया, मन मोहना,

 आभाळ भिड्या पर्वतमाथा !

 तुझ्या रूपाचा महिमा अपार,

 हिरव्याकंच ऐश्वर्याचा संभार,

 पूर्वांचलातील हा रंग बहार

 नजरेत मागता मावेना,

 पर्वत माता ते पर्वत पायथा,

 हिरव्यागार वनराईचे साम्राज्य,

 तुझ्या अंतःकरणातील ओलावा

 दऱ्याखोऱ्यातून वाहतो,

 तर कधी हिरवाई नवलाईत हरवते 

वळण वाटांवर विसावलेले तन-मन

 तुझ्या अद्भुत रूपात हरखते!

 निसर्गाचा रूप- रंग- रस, गंध बहार

 अंत:करणात उतरतो!

 निसर्गाच्या लयीत मन धुंद होते.

 आसामच्या निसर्ग सौंदर्याचे तुझे 

असीम मनोहर रूप मोहवते

 सिक्कीमचा प्रवासातील तुझे रूप,

 स्वतःच्याच मस्तीत झुलते.

 शेकडो झऱ्यांच्या रूपात 

स्वतःच्या अंगाखांद्यावर 

स्वतःलाच धारण करीत,

 चिंब- चिंब भिजणारे रूप

 धरणी मातेवर आनंदाचा वर्षाव करते.

 तुझ्या लक्षावधी वृक्षांची छत्रचामरे,

 धरणीमायच्या अंतःकरणाला सुखावते.

 काश्मीरच्या वाटेवर बर्फाच्छादित रूप 

मनाला फेन धवल बनवते.

 शुभ्रतेचा मुकुट धारण करून

 मानवी मन ही शुभ्रधवल व्हावे

 हेच का तू आम्हाला सुचवतोस?

 गंगा- यमुना- अलकनंदा, मंदाकिनी, तिस्ता,

 सिंधू- बियास- सतलज- रावी या साऱ्या 

तुझ्या रुपाची ची महिमा गाणाऱ्या कन्या 

यांच्यावर कौतुकाचा वर्षाव करणारे 

तुझ्या पितृ वत्सल रूपाला वंदन असो!

 चारीधाम यात्रेत, अध्यात्माचा स्पर्श करणारे तुझे रूप,

अंतकरणात साठवत माझ्या समोर लेह- लडाख

मधील तुझे विरक्त रूप मानवी 

जगण्याची फल:श्रुती सांगते!

Categories
कविता

भांडण (बालकविता)

कविता आणि कथेमध्ये एकदा चांगलेच जुंपले

रागेभरल्या शब्दांचे पडसाद वाचनालयात घुमले. II१ II

कविता म्हणाली :

मोठ्या वाक्यात अनेक पानात उगाच पसरलीस तु,

शब्दांच्या फापटपसाऱ्यात स्वतः हरावलीस तु.

सुबक नेटकी, ताल लयीत, आखीव मी रेखीव मी,

थोडक्या नीटस शब्दात, अर्थपूर्ण परिपूर्ण मी II२II

कथा म्हणाली :

यमक मात्रांच्या कुंपणात एकाकी बंदिस्त तु,

कडव्यांच्या बेड्यात अडकुनही समाधानी संतुष्ट तु?

स्वच्छंद मुक्त मी, अमर्याद विश्व माझे,

उंचच उंच झेप घेती, उत्स्फूर्त उत्सुक पंख माझे II ३II

बहिणीत जुंपलेली खडाजंगी पहायला,

इतर भाऊबंद ही आले.

ललित आत्मकथा नाटक यांनीही

आत्मस्तुतीचे पोवाडे गायले II ४II

शब्दांच्या कोलहलाने साहित्य मात्र व्यथित झाले

शब्दांच्या चकमकीत मनोमन विव्हळले.

कथा कविता नाटक ललित शर्मिंदे खजील झाले

साहित्याची माफी मागुन आपल्या पुस्तकी परत गेले. II ५II

प्रिया सामंत

Categories
कविता

कोकणचं माझो स्वर्ग

चाकरमान्यांचो निरोप घेत सुटता माझ्या कोकणाची राणी,
डोंगरातून वाट काढत येता दाखवता हयल्या निसर्गाच्या सौंदर्याचे खाणी.

हापूसचो आंबो आसा माझ्या कोकणाचो राजा,
परदेशातसुद्धा त्येचोच आसा गाजावाजा. 

अमृताहून गोड लागता  हयल्या नारळाचा पाणी, 
म्हणान काय असता हयल्या माणसाची गोड  वाणी. 

पावसाची मजा वाढयतत हयले चुलीत भाजलेले काजी, 
हयल्या न्याहारीकसुद्धा असता परसातली ताजी भाजी. 

हयली वडे सागोती आणि माश्याची कडी तर लय भारी, 
म्हणून जो तो करता महिन्यातून एकदा तरी कोकणाची वारी. 

दशावतारी बनता  हयल्या जत्रेचो राजा, 
सगळीकडे फेमस हा हयलो गुळाचो खाजा. 

चतुर्थीक येता हय लय भारी मजा, 
हयल्या प्रत्येक घरात बसता गणपती राजा. 

दिवाळी असो वा दसरो हयले गाडये चाकरमान्यांनी नेहमी फुल्ल, 
जो तो म्हणता काय ह्या कोकणातल्या लोकांका गावाक जावचा खुळ. 

हयली माणसा तर फणसातल्या गऱ्यासारखी गोड, 
नाय ह्यांच्या प्रेमाक कशाची तोड.

माझी कोकणी माणसा पाहुणचारात नंबर वन, 
कारण हयल्या समुद्राइतक्या मोठा हा त्यांचा मन. 

माझ्या कोकणातली माणसा आसत देवभोळी साधी, 
पण कोणाची हिम्मत नाय होवची लागाची ह्यांच्या नादी. 

हय लागलो हा मन मोहून टाकणारो समुद्राचो किनारो, 
त्याका भेट दिल्याशिवाय नाय जाना हयसून जानारो येणारो. 

माझो कोकण ताठ मानेन उभो हा इली जरी संकटा लाखो, 
कारण सह्याद्री हा माझ्या कोकणाचो पाठीराखो. 

हयल्या समुद्रात उभो हा शिवाजी महाराजांनी बांधलेलो दुर्ग, 
माझ्यासाठी तर कोकणचं माझो स्वर्ग ! 

Categories
कविता

विरह

विरहाचं दुःख काय असतं ते त्या नभाला विचारा,
कारण स्वतःची सावली त्या सागरावर पडून देखील तो सागराला भेटू शकत नाही…
आणि सरतेशेवटी त्या देवाला सुद्धा त्यावर दया येत असावी,
म्हणूनच तो एक कल्पनात्मक रेष निर्माण करतो.
आपण त्याला ‘क्षितिज’ या नावाने ओळखतो…
विरह म्हणजे विरस आणि दुरावा यांच मिलन,
की फक्तचं प्रेमाने रुसून फुगून बसलेली माणसं
हे दुःख मात्र प्रत्येक हृदयाला कधी ना कधी वेडं करतं एवढं मात्र खरं.
आणि मग पश्चात्ताप असतो तो, की ती माणसं आपल्या आयुष्यात आलीच का…
जर दुरावा नियतीत होता,
तर का बरं ही जवळीक मनाच्या कोणत्या तरी कोपऱ्यात अजून जिवंत होती…
तेव्हा मात्र नशिबाचं गणित चुकल्याचा भास होतो,
आणि मन मात्र अजूनही हट्ट करत असतं, की हा विरह कधी संपेल का…
मनाला फार हुरहुर होती कारण वेळ कमी होता.
कदाचित विरहाच्या भीतीमुळे कायमचा दुरावा येणार नाही ना,
शेवटी त्या मनाने आस सोडली…
कारण नात्यांना गमावणे लहानपणीच अनुभवलेले आपण सगळेच…
पण हो, कोणावाचून कोणाचं अडत नाही हे जितकं खरं असलं तरी
भावना मनातून पुसून काढणं निव्वळ अशक्य…
असा आहे हा विरह जिथे दुःख आणि खेद तर आहेच.
पण त्या सोबत एक ओली जाणीव आहे मनाच्या कोपऱ्यात जी जगणं शिकवते…

snappygoat.com

Categories
कविता

आठवण

a nostalgic poem about memories and determination

आज का कोण जाणे मनाला पुन्हा काहूर फुटला,
अचानक त्या निसर्गाच्या सान्निध्यात जाऊन पुन्हा कोड्यात पडलं ते…
रस्त्यांच्या बाजूने बेभान पळणारी ही झाडं,
सताड रानात, भर उन्हात नयनांना थंड करणारी झाडांची ती हिरवळ,
आडवी तिडवी वळणं पुन्हा त्या मनाला आयुष्याच्या प्रेमात पाडत होती….
आणि जुन्या आठवणींच्या साहाय्याने ते मन पुन्हा नवीन आठवणी बनवण्यात रमलं होतं…
असं म्हणतात आयुष्य नावाच्या या गोष्टीला आठवणींची भुरळ पडणं खूप सोपं असतं…
कित्येकांनी तर या भुरळेच्या जीवावर वर्षानुवर्षे राज्य केलं,
आणि सतत एखाद्या चातकाप्रमाणे परिस्थिती बदलण्याची वाट बघितली…
नियती पुढे झुकून हार न पत्करता हे मन मात्र आठवणींच्या जोरावर सतत लढत राहिलं स्वतःशीच…
आणि सरतेशेवटी त्या आठवणींनीच ध्यास दिला नव्याने जगण्याचा….
फरक फक्त इतकाच की, आठवणींपुढे नियती नेहमीच जिंकली होती….
पण खऱ्या अर्थाने त्या मनाला मर्म दिला तो त्या जिद्दी, बोचट, रसाळ आठवणींनी…!!!

Categories
कविता

वृद्धत्वाच्या उंबरठ्यावर

वृद्धत्वाच्या उंबरठ्यावर, नकळत गेले मन पुन्हा पाठी.
आठवू लागले क्षण, जे जगले होते कुटुंबाच्या काळजीसाठी.
आठवता सारे कष्ट तरुणपणातील, क्षणभर आली छाती गर्वाने फुगून.
पण पुढच्याच क्षणी विचारु लागले मन, काय मिळाले एवढे झिजून.
बाहेरच शिक्षण देता देता मुलांना, कदाचित नात्यातलं  गोडपण सांगायचं गेलं राहून.
मुलांसाठी जगता जगता, स्वतः साठी जगायचंच गेलं राहून.
बाहेरच्या या जगात, मुलांना नेहमीच दिली साथ स्वतःच मन मारून.
जग जगता जगता, मुलांनी मध्येच सोडला हात स्वतः पुरता विचार करून.
तरीही चाललो होतो एकटा काठी धरून, हलत नव्हती पावले घराच्या वाटेवरून.
चालता चालता आले होते डोळे भरून,
कारण माहिती पडले होते हक्काचे छप्पर गेले होते डोक्यावरून.
चालत चालत पोचलो जेव्हा एका अनोळखी भागात,
कळून चुकले माझ्यासारखे कितीतरी पोचले होते, त्या वृद्धाश्रम नावाच्या जगात.

Categories
Uncategorized कविता

बदल

बदल करता करता सारच गेलं बदलून,
सुखसोयींच्या जमान्यात जुनं सगळंच गेलं वाहून ।

प्लास्टिकच्या नळातून वाहताना पाणी गेलं सरून,
विहिरीवरच रहाट मात्र गंजत राहिले जागा धरून ।

कागदी फुलांनी जागा घेतली खऱ्या फुलांना बाजूला सारून,
डायनिंग टेबलंच्या जमान्यात पाट सुद्धा जमा झाले अंधाऱ्या खोलीत भिंतीला धरून ।

तव्यावरची भाकर गेली कुठल्या कुठे विरून,
दुकानातल्या पिझ्झ्याने सगळ्यांचीच मने घेतली आपलीशी करून ।

मोदक सुद्धा बनले मोमोज भाजीपाला आतमध्ये  सारून,
पाडावरचे  आंबे आले फंटाच्या बॉटल मध्ये भरून ।

रानातले काजू डब्यात बंद झाले भाव वदारून,
बदल करता करता सारच गेलं बदलून
सुखसोयींच्या या जमान्यात सुख मात्र गेलं विरून !!!