Categories
Uncategorized कथा-लघु कथा

म्हाद्या! भाग ३

आज खूप दिवसांनी लिहायला सुरुवात केली आहे. मागच्या म्हाद्या भाग २ मध्ये सरपंच म्हाद्यावर चिडला आणि तो त्याला घरी जाण्यास सांगतो इथपर्यंत आपण वाचले.. आता सरपंच त्याला त्याच्या छोट्या चुकीसाठी कामावरून काढेल का ? असाच प्रश्न पडला होता. आज वाचूया काय होतंय ते. 

म्हाद्या! भाग ३
चित्रकार- उमा लवंदे

म्हाद्या घरी गेल्यावर..

घरी गेल्यावर म्हाद्याने घडलेला प्रकार मालीला सांगितला. तू पण थोडी चिडली ..आणि घडला प्रकार चुकीचा आहे..पण त्यासाठी नोकरी वरून काढणं तिला पण पटलं नाही. दुसऱ्या दिवशी परत

म्हाद्या सरपंचाला जाऊन भेटला आणि पुन्हा विनवणी करून ..अशी चूक पुन्हा होणार नाही.. असा विश्वास दिला ..सरपंच रागीट असला तरी मनाने चांगला होता. त्यांनी लागलीच त्याला सांगितलं .. तुला काही मी कामावरून काढत नाही. येत जा कामावर.. 

दुसऱ्या दिवशी ..

दुसऱ्या दिवशी म्हाद्या कामावर हजर झाला. रोजच्या प्रमाणे  कामाला लागला. बाग बगीचा साफ करत होता.. तिकडून सरपंच आला.. आणि त्याला म्हाद्याला अजून चार जास्तीची काम सांगितली… म्हाद्यानी सगळी काम करून टाकली. तोपर्यंत रात्र  झाली. बऱ्यापैकी काळोख पसरला होता. सरपंच बाहेरून येणार …तेवढ्यात .. त्याचा पाय कुठेतरी अडखळला .. आणि तो पडला .. हे बघून म्हाद्या तिथे धावत जाणार… तोपर्यंत सरपंचाच्या डोक्यावर कुणीतरी मागून वार केला. सरपंच त्याला बघणार तोपर्यंत मारेकरी पळून सुद्धा गेला. तिकडून म्हाद्या धावत आला.. आणि सरपंचाला पकडलं.. आणि आधी उचलून घरात घेऊन गेला. सरपंचाला कळेचना की नक्की काय झालं? कोणी असं वार केला ते? म्हाद्याने मालकीण बाई ना घडला प्रकार सांगितला. मग लगेचच डॉक्टरांना बोलावून मलम पट्टी करण्यात आली. सुदैवाने जास्त दुखापत झाली नव्हती. मग म्हाद्या घरी निघून गेला. दुसऱ्या दिवशी सरपंचांनी त्याला बोलावलं आणि विचारलं नक्की काय झालं? कोणी असा वार केला .. कारण सरपंच त्या माणसाला ओळखू शकला नव्हता.. म्हणून त्यांनी म्हाद्या ला विचारलं. तसा तो म्हणाला “म्या पन नाय बघू शकलो सईब त्यांना”. 

सरपंच त्याला म्हणाला ..तू माझा जीव वाचवला. मी तुला उगाचच बिन कामाचा समजत होतो.. तू एक काम कर.. तुझ्या बायकोला घेऊन इथे वाड्याच्या जवळच एक घर आहे.. तिथे राहायला ये. आणि उद्यापासून तू माझा खास माणूस म्हणून काम करशील आता ते बागेतली काम थांबव. साहजिक म्हाद्या ला आनंद झाला पण मनात प्रश्न आला.. आता नवीन घर म्हणजे घरभाडे पण द्यावे लागेल. त्यांनी मनातली शंका सरपंचाला बोलून दाखवली त्यावर सरपंच म्हणाला की तू त्याची काही काळजी करू नकोस ..तू माझा जीव वाचवला मी तुझ्यासाठी एवढं नक्कीच करू शकतो. तुझ्या घराचं भाड मीच देईन. तू फक्त माझ्या बरोबर रहा.

म्हाद्याला शेवटी कायमचं काम आणि राहायची सोय झाली म्हणून फार आनंद झाला. 

माली आणि म्हाद्या दोघेही नवीन घरी राहायला गेले आणि पुन्हा नव्याने नवीन स्वप्नं रंगवू लागले.

खरंतर माणसाची गरज असते किती…खूप कमी ..राहायला घर आणि पोटा पाण्यासाठी काम … बरेच लोक मात्र नश्वर सुखाच्या मागे धावताना दिसून येतात.. आता पुन्हा एकदा हे प्रकर्षानं जाणवतं.

Categories
आरोग्य कथा-लघु कथा पाककृती

अमृततुल्य, शक्तिवर्धक सुधारस

सध्या कोरोना व्हायरस नी नुसता धुमाकूळ घातला आहे. सगळीकडे lockdown, शहरांच्या हद्दी बंद, कर्फ्यू हेच शब्द कानावर येतात. एकदाचा हा कोरोना जगाच्या हद्दीतून कधी हद्दपार होतोय असं झालंय.

एका बाजूला हे सगळं चालू असताना, दुसऱ्या बाजूला डी डी चैनल वर आपल्या सगळ्यांना जुन्या सिरीयल बघायला मिळत आहे. परवाच महाभारताच्या सिरीयल मध्ये भीमाची गोष्ट बघितली. दुर्योधनाने कपट करून काळकूट नावाचे जहाल विष खिरी मध्ये मिसळले. ते पिऊन भीम बेशुद्ध झाला. तश्या अवस्थेत दुर्योधनाने त्याला नदीत फेकून दिले. त्यानंतर तो नागलोकात पोहोचला. तिथे त्याला खुप साप चावले. पण काट्याने काटा काढण्या सारखे झाले आणि भिमाच्या पोटात गेलेले विष उतरले. भीम शुद्धीवर आला. नंतर तो नागराज वासुकी यांना भेटला. नागराज वासुकी यांनी भीमाला अमृततुल्य, शक्तिवर्धक सुधारस नावाचं पेय प्यायला दिलं व ते म्हणाले, “हे पेय तू जितकं अधिक घेशील तितकी अधिक शक्ती तुला मिळेल. एक भांडे भरून हे पेय प्यायलं तर दहा हत्तींचे बळ येतं.“(पुस्तक -महाभारत, लेखक- श्री. मंगेश पाडगांवकर) मग काय! बघता बघता भीमाने आठ भांडी सुधारस प्यायला. यानंतर भीमाची शक्ती तर सर्व प्रचलितच आहे.

अशाच शक्तीची सध्या आपल्याला गरज आहे. तरच ह्या काळकुट नामक कोरोना ला आपण हरवु शकू. त्यासाठी आपली आंतरिक शक्ती वाढायला हवी म्हणजेच, प्रतिकार शक्ती. हीच प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी वरील गोष्टीप्रमाणे आपल्याकडे पण एक पेय आहे. जे अगदी पूर्वीपासून चालत आलेलं आहे.माझी आज्जी सुद्धा हे पेय बनवायची. ज्याच्या मुळे आपली प्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होते. योगायोगाने त्या पेयाच नाव सुद्धा सुधारस च आहे.ह्या सगळ्या आपल्या जुन्या पद्धती व पक्वान्न आपण विसरलो होतो. त्या पुन्हा करून बघुयात. त्याच सुधारस पेयाची अगदी सोपी व सहज कृती खालीलप्रमाणे.

साहित्य :-

लिंबाचा रस :- १ छोटी वाटी

साखर :- ३ वाट्या

सोललेले वेलदोडे :- ५ ते ६

पाणी :- अर्धी / पाऊण 

( जी वाटि लिंबाच्या रसाला माप म्हणून वापराल, त्याच वाटीचे माप बाकीच्या साहित्यासाठी वापरावे.)

अमृततुल्य, शक्तिवर्धक  सुधारस - Photo credit Royalchef.info
अमृततुल्य शक्तिवर्धक सुधारस

कृती :-

  • प्रथम लिंबू स्वच्छ धुऊन मधोमध चिरून दोन भाग करून घ्यावे. नंतर गाळणीचा वापर करून लिंबाचा रस पिळून घ्यावा म्हणजे बियांचा त्रास होणार नाही. आता हा काढलेला लिंबाचा रस बाजूला ठेवून द्या.
  • वरील सांगितलेल्या मापा प्रमाणे साखर घेऊन त्यात पाणी मिसळावे. नंतर गॅसवर ठेवून गोळी बंद पाक तयार करावा.( गोळी बंद पाक बनवण्याची सोपी पद्धत:- एका पेल्यात थोडंसं पाणी घ्या. पाक तयार होत असताना त्यातला एक थेंब पाण्यात घालून बघा. पाण्यामध्ये त्या पाकाची घट्ट गोळी तयार झाल्यास समजावे आपला पाक तयार झाला. तयार नसेल तर पाक पाण्यात पसरतो.)
  • पाक तयार झाल्यानंतर तो पूर्णपणे थंड होऊ द्यावा.
  • आता या थंड पाकामध्ये आधी बाजूला काढून ठेवलेला लिंबाचा रस घालून मिश्रण नीट एकत्र करावे. या पद्धतीमुळे लिंबातील नैसर्गिक गुणधर्म टिकून राहतात.
  • शेवटी त्याच्यात आपल्या आवडीनुसार वेलदोड्याची पूड घालावी तुमचा शक्तिवर्धक, अमृततुल्य सुधारस तयार आहे.

Food for thought :-

नैसर्गिक लिंबू रस म्हटलं की चांगल्या गुणधर्मांची धावपट्टी सुरू होते. आधी vitamin C आठवते. मग iron absorption व त्याच्यामुळे वाढणार Hb, wound healing, heart disease वर गुणकारी. त्याच्यापाठोपाठ सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे प्रतिकारशक्ती वाढवण्यास मदत. हीच ती आंतरिक शक्ती आता एकदा हीच शक्ती वाढली की कितीतरी आजारांचे prevention होणार हो किनई. हुश्श! गुणधर्म सांगून दमले आता.

Categories
कथा-लघु कथा

प्रेम म्हणजे ….

“अरे! तुमची कसली लगबग चालू आहे?” राहुल  लॅपटॉप बाजूला ठेवून म्हणाला.

“सॉरी बर का! तुला डिस्टर्ब करायचा हेतू नव्हता माझा, मी फक्त माझे नी कॅप शोधत होतो”

“ सॉरी काय त्यात आबा!” तुमचे गुडघे दुखतायत का? थांबा आई कडून तेल घेऊन येतो आणि चोळून देतो,” असं म्हणत राहुल स्वयंपाक घराच्या दिशेने निघाला.

“नको नको!, अरे थांब, मला काही होत नाही. आम्ही पेंशनर्स क्लब चे सगळे उद्या पिकनिक ला जाणार आहोत ना” म्हणून म्हंटलं नी कॅप जवळ ठेवावी!

अरे वाह! मजा आहे तुमची! कुठे निघालात? राहुल नी विचारलं?

पाचगणी ला! 

मस्तच! पण उद्या खूप गर्दी असेल आबा! तुम्हाला माहित नसेल, पण उद्या ‘वॅलेंटाईन डे’ आहे!

“ मला माहित नसायला काय झालं? म्हणूनच तर आम्ही सगळे चाललोय, स पत्नी ‘वॅलेंटाईन डे’ सेलेब्रेट करायला” आबा मिश्किल पणे हसत म्हणाले!

काहीही हा आबा! राहुल आश्चर्याने म्हणाला.

काहीही काय? खर तेच सांगतोय! विचार आजीला.

‘वॅलेंटाईन डे’ म्हणजे नक्की काय रे? प्रेम व्यक्त करायचा एक दिवस हो ना? मग प्रेमाला वयाचा बंधन कुठे असत?

हम्म ते बरोबर आहे, पण रागावू नका, पण तुमच्या वयाच्या लोकांच जनरल मत असत कि “ही पाश्चिमात्य संस्कृती आहे, थिल्लर वागण्याचा दिवस आहे वगैरे! “

आता इथे तू गडबड करत आहेस! “पाश्चिमात्य संस्कृती चा बाऊ करणारे लोक सगळे कुठल्या तरी सुप्त उद्देशासाठी कांगावा करत असतात असं माझं मत आहे! आणि एखाद्या गोष्टीचा अतिरेक केला तरच ते थिल्लर होते. मुलींची छेड काढणे, वॅलेंटाईन डे च्या नावावर व्हाययाद पणे वागणे आणि पार्टीच्या नावाखाली पैसे उकळणे मला मान्य नाही”

प्रेम  म्हणजे

प्रेम म्हणजे नक्की काय ?

पण आता बघ आमच्या काळी ‘वॅलेंटाईन डे’ असं काही नव्हते. मला आणि तुझ्या आजीला एक दुसऱ्याला जाणून घ्यायला, समजून घ्यायला खूप काळ गेला आणि हे होई पर्यंत संसार चक्र सुरु झालं होतं! तो काळही वेगळा होता म्हणा! तेव्हा माझ्याच बायकोला गजरा आणून द्यायची चोरी! तिला फिरायला घेऊन जाणे, किंवा तिच्या आवडीची गोष्ट आणणे तर लांबच राहील!

 उमेदीच्या काळात कधी वेळ नव्हता, तर कधी पैसे! संसाराचा गाडा ओढताना आम्ही आजी आबा कधी झालो हे कळलंच नाही.

तसेच तुझ्या बाबाचंही झालं आहे आता. काळ बदलला असला तरी तुझे आई- बाबा नोकरी करतात. टेन्शन, भविष्याची काळजी, तुम्हा मुलाच्या भविष्यासाठी करावी लागणारी जमवा जमव, आम्हा म्हाताऱ्यांचे आजारपण ह्या सगळ्यामध्ये त्यांचा संवाद हरवलाय!

आता उद्या अनायसे वीकेंड आहे. तुझे काहीतरी प्लॅन असतीलच हे मला माहित आहे. आम्ही पण निघालो पिकनिकला, म्हणजे तुझ्या आई-बाबांना मस्त निवांत वेळ मिळेल का नाही एक दुसऱ्यासाठी?

आबा तुम्ही कसले सॉलिड आहात! आमच्या कॉलेज मध्ये फेस्ट आहे, म्हणून मी तर तिथेच असणार आहे. ग्रेट आयडिया आबा!

“आता प्रेम व्यक्त करण्यासाठी एका विशिष्ट दिवसाची गरज नाही अश्या मताचा मी पण आहे, पण सध्याच्या धकाधकीच्या जीवनात जर एक दुसर्याशी बोलायला किंवा व्यक्त व्हायला वेळ मिळत नसेल तर एखादा राखीव दिवस असण्यात काय वाईट आहे?” 

“शेवटी पाडगावकरांनी म्हंटलंच आहे “ प्रेम म्हणजे प्रेम म्हणजे प्रेम असतं….तुमचं आणि आमचं अगदी सेम असतं” फक्त काळ बदलतो, भावना नाही,” आबा हसत म्हणाले. 

आबा हे काय म्हणालात आता? 

अरे तुला पाडगावकरांची हि कविता माहित नाही? उघड ते youtube ! आज तुला ती कविता ऐकवतो… 

Categories
कविता

वसुंधरा : एक चिंतन

२१ व्या शतकाच्या प्रारंभी, पृथ्वी सूर्याला म्हणाली

तुझ्या माझ्या दरम्यान, एक सनातन नाते आहे !

वसुंधरा : एक चिंतन

त्या नात्याला सृजनाचा, सुंदर आविष्कार आहे

म्हणूनच तुझ्या कक्षे भोवती फिरता -फिरता …

मी स्वतः चे गोलाकार विश्व तयार केले

त्यातच मी भान हरपून रममाण झाले.

मी स्वतःभोवती फिरत असताना, एक रमणीय विश्व तयार केले !

सुंदर पर्वतरांगा – डोंगर दऱ्या, समुद्र नद्या, पशु पक्षी, हवा -पाणी, अग्नी आणिक इतर बरेच काही..

सर्वात महत्वाचा माझा लाडका पुत्र ‘मानव’

मातेच्या वात्सल्याने त्याच्या गरजा भागविण्यात रममाण होत राहिले मी …

शतकं गेली, युगे लोटली हे सारं करत, गोलाकार फिरता -फिरता ,

माझी काया हि थकली !

माझ्या लाडक्या सुपुत्राची कर्तबगारी,

उंच -उंच इमारती, कारखाने, चांद्रमोहीम, अवकाश मोहीम, हे उभारण्यातच दमले !

पण भास्करा …

मातेलाच ओरबाडून, घणाचे घाव घालून, भौतिक सुखाची लयलूट करणाऱ्या या नादान महत्वाकांक्षी

पुत्राला मी उबगले आहे! म्हणून प्रार्थना करते …

हे आदित्या,

तुझ्या माझ्यातील सनातन नात्याला निरोप देऊया,

सृजनाचा मोहक अविष्कार कदाचित थांबेल हि !

मग ….तुझ्या आणि माझ्या नात्याला नवीन धुमारे फुटतील काय ??

Categories
कथा-लघु कथा

म्हाद्या! भाग २

म्हाद्या या कथा मालिकेमध्ये …मागच्या म्हाद्या भाग १ मध्ये आपण माली आणि म्हाद्याची प्रेम कहाणी कशी सुरू झाली आणि ती त्यांच्या लग्नापर्यंत सुफळ संपूर्ण झाली ते वाचले ..आज त्याचा पुढचा भाग वाचूया..

म्हाद्या - a short story in marathi
चित्रकार – उमा लवंदे

आता लग्न झालं म्हणून दिवसाकाठी काही पैसे शिल्लक असावेत या हेतूने म्हाद्याने गावातल्या सरपंचाच्या घरात घरगडी म्हणून काम बघायचं ठरवलं, तेवढीच कामाची कायमची सोय होईल अशा विचाराने सरपंचाचे घर गाठलं. सरपंच पांढरा स्वच्छ कुर्ता-पायजमा, डोक्यावर घट्ट फेटा बांधून बसलेले, म्हाद्याने बाहेरुनच विचारलं,” धनाजी साईब, येऊ का घरला? घरात हाईसा का”? 

सरपंच:” आर कोन हाय रं, सक्काळ सक्काळ? 

घरातल्याच एका गड्याकडे  हात दाखवून… ” ए, जा.. शिरप्या ..कोन हाय.. ते बघून ये”.

घरगडी बघून येतो,” साईब ते …तो म्हाद्या हाय”.

सरपंच: “आर कोन म्हाद्या? त्याचं काय काम माज्याकडं”? वैतागून सरपांचान त्याला आत पाठवायला सांगितलं.

शिरप्या: “म्हाद्या सरपंचांनी बोलीवल हाय” असा निरोप देत.. शिरप्या म्हाद्या ला घेऊन येतो… “साईब हा म्हाद्या”. 

मळकट कपडे घातलेला म्हाद्या खूर मांडी घालून हात जोडून सरपंचाच्या समोर जमिनीवर येऊन बसला…”काय रं, तुझं काय काम हाय माज्याकड”? मोठे डोळे करत आणि कपाळाला आठ्या पाडत सरपंचाने त्याला विचारलं. “साईब त्ये, थोड, बोलाईचं व्हत, म्हनजी.. म्या लगीन केलया “आता…

म्हाद्याचं बोलणं पूर्ण होतं तोवरच ” अरे वा, लगीन तुला कोनी मुलगी दिली रं, का पळवून आणलीस कोनाची?” जरा दरडावून सरपंचन विचारलं, “न्हाई न्हाई, तसं काय नाय बघा साईब.. ते लगीन झालं नाय का, म.. आता जरा जास्ती पैक लागत्याल ना म्हणान.. तुमच्या वाड्यात काही काम असशील ना तर मला ठेवशीला का कामावर? असं ईचारायचं व्हत” पैक तुम्ही द्याल तेवढं चालत्याल”. सरपंच विचार करत “बरं तुला काम हवय? काय काम करशीला, बागेत काम कराया जमाल का? बागेची साफसफाई झाड कापायची जमाल का? चोरी करायचा इचार पण मनात आणू नको जमणार असलं.. तर उद्यापसन ये कामाला?”

“व्हय, व्हय साईब करेन की  म्या.. येतो उद्यापासून”. असे म्हणत म्हाद्या सरपंचाच्या घरातून निघतो… तडक तो त्याच्या झोपडीवजा घरात पोहचतो,” ये माली.. म्या उद्यापासन सरपंचाच्या वाड्यावर जानार हाय कामासाठी जरा जास्तीच पैक मिळतील …”आर म्हाद्या पैक मिळत्याल पन किती मिळणार हाईत”? मालीन खूश होऊन त्याला विचारलं.

“तसं काय सरपंचन सांगितलं न्हाय, येक मईना येके ठिकाणी  काम तर मिळल… रोज कुठं नवीन काम शोधाया जाईच नव ..शिवाय सरपंचाचा वाडा म्हणजी.. उरलंसुरलं अन्न अस्सल… तर ते पन मिळाल न्हव आपल्याला”.. असा विचार करून दोघेही झोपले.

म्हाद्याचा कामावरचा पहिला दिवस….

दुसऱ्या दिवशी म्हाद्या भल्या पहाटे उठून धनाजीराव सरपंचाच्या वाड्यामध्ये कामासाठी म्हणून गेला..”साईब म्या आलो… सांगा काय काम करू”?
“आर जा ती बाग झाड सगळी… झाडाच्या फांद्या काप..सगळं काय आता म्याच सांगायचं  का? परत  ईचारायचं नाय ध्यानात आसू द्या” सरपंचाचा तोरा बघून म्हाद्या लागलीच बागेत पळाला.

“पर साईब..ते सामान लागल …बाग साफ कराया”.. असं विचारल्यावर सरपंच अजून चिडला “कुठून तरी घ्या.. आर..यांना प्रश्नच जास्त पडत्यात, आत जा इचार कुणालातरी, देतात सामान तुला कोनि तरी”.
सरपंच रागावून बोलला आणि बाहेर निघून गेला तसा म्हाद्या जरा  हिरमुसून  आत गेला आणि सामान घेऊन बाहेर आला आधी सगळी बाग स्वच्छ करून घेतली मग झाडाच्या फांद्या तोडल्या दुपारी थोडफार काहीतरी खाऊन, मग पुन्हा थोडं काम करून दमून तिथे बागेत एका झाडाखाली निजून गेला… थोड्यावेळाने तिथे सरपंच आला. त्याच्या कमरेत लाथ घालून ओरडला “काय रे झोपाया आला का तू हीथ? उठ कामाला लाग” तसा म्हाद्या खडबडून जागा झाला हात जोडून कळवळून म्हणाला ,”चुकलं साईब येक डाव माफी करा ..परत आस व्हायचं न्हाय”.असं म्हणून सरपंचसमोर उभा राहिला ..तसं सरपंचन त्याला घरी जायला सांगितलं. “साईब कामावरून काढू नका “? अशी विनवणी करत म्हाद्या तिथंच उभा राहिला.

आता यापुढे काय होईल? सरपंच त्याला कामावरून काढेल की नाही ?

ते तुम्हाला कळेल पुढच्या भागात! अर्थात म्हाद्या भाग ३ मध्ये .. तोपर्यंत वाचत रहा .. आणि गोष्ट आवडली असेल तर नक्की शेअर करा!

Categories
कथा-लघु कथा

आईला काळजी, पण नक्की कशाची ?…

आई you are no fun ! असा उद्रेक  करत रागात पाय आपटत पुर्वा निघून गेली आणि खोलीचे दार आपटले. मंजिरी हताश पणे त्या बंद दरवाज्याकडे बघत राहिली.

पुर्वा ही मंजिरीची 14 वर्षांची मुलगी. मंजिरी, पुर्वा आणि तिचा छोटा भाऊ अनिकेत असं त्याचं छोटंसं कुटुंब. मंजिरी चे पती navy मध्ये होते, त्यामुळे ते बरेचदा बोटीवर असायचे. घरची सगळी जबाबदारी मंजिरी वरच होती. 

मंजिरी ने पटकन डब्बे भरले आणि घरातील बाकीची कामे उरकू लागली. तिला आज मुलांना शाळेत  सोडून, ऑफिस ला जायच्या आधी तिच्या मैत्रिणींना भेटायचे होते . खरं तर तिचा आता मूडच नव्हता. तिने तसा message करण्यासाठी फोन हातात घेतला सुद्धा, पण तेवढ्यात अनिकेत नी बोलावले आणि message पाठवायचा राहीला. 

दोघांना शाळेच्या बस मध्ये बसवून देताना सुद्धा पुर्वा मंजिरीवर नाराजच दिसली पण मंजिरी काही बोलली नाही. ती मैत्रिणींना तिच्या ऑफिस जवळच्या एका हॉटेल मध्ये नाश्त्यासाठी भेटणार होती . ३-४ महिन्यातून एकदा ह्या कॉलेजपासूनच्या ४ मैत्रिणी वेळ काढून भेटायच्या. 

चौघी जमल्या आणि ऑर्डर दिल्यानंतर नीता ने मंजिरीला विचारले 

“ आज काय बिनसलं पुर्वा बरोबर ?”

“हं , तुला कस कळलं ?”

“ आपण इतके वर्ष ओळखतो एकमेकींना, मूड ऑफ आहे, हे ओळखणं काही अवघड नाही आणि आमच्या घरातही एक लौकरच सुजाण होणारी कन्यारत्न असल्यामुळे कोणाशी वाजलं असेल ह्याचा अंदाज बांधणं ही अवघड नाही”.

नीताच हे वाक्य ऐकून चौघी हसायला लागल्या . नीता, मंजिरी, प्रीती आणि संगीता ह्या चौघी कॉलेज पासूनच्या घट्ट मैत्रिणी. त्या नंतर नौकरी , लग्नं आणी मुले सुद्धा जवळ जवळ एकाच कालावधीत झाल्यामुळे त्यांची मुले, त्यांच्या संबंधित असलेल्या अडचणी आणि रुसवे फुगवे त्या एक मेकींबरोबर share करत असत. 

मंजिरी म्हणाली “ अग पुर्वा आजकाल अशक्य झाली आहे! काहीही सांगितलं तरी उलटं समजते! I just can’t handle her anymore! कालच ती माझ्या बरोबर भांडली कारण मी तिला 7 दिवसांच्या दिल्ली ट्रीपला पाठवायला परवानगी दिली नाही. अग ह्या अल्लड वयाच्या मुलींना काही कळतं का ? सगळ्या बाबतीत नुसती मजा आणि मस्ती.”

“ तुला नक्की काय खटकतंय?” नीता नी विचारले

“सगळंच ! ह्या शाळा आपल्या कडून आधीच सही करून घेतात “ तुमची मुलं तुम्ही स्वतःच्या जबाबदारी वर पाठवताय म्हणून. आता ७ दिवस दुसऱ्या शहरात मुलीला पाठवायची आणि ते कोणाच्या जबाबदारी वर ? उद्या काही झाल तर शाळा हात झटकणार, मग मी कोणाकडे पाहायच?

बर, आत्ताच्या जगात कोणावर विश्वास ठेवण्यासारखा आहे का ? काय, काय ऐकतो आजकाल! काळजी वाटते ग! उद्या लोक लगेच बोट दाखवायला कमी करणार नाहीत – वडील इथे नसतात आणि आईच काही लक्ष नाही म्हणून “ मंजिरी थोडी संतप्त अश्या स्वरात म्हणाली . 

तू तर अशी नव्हतीस ! नीता शांत पणे म्हणाली 

हे ऐकताच मंजिरी चपापली, “ म्हणजे ?”

अग, आपण कॉलेज मध्ये असताना माझे आई -वडील आपल्या ट्रिपला परवानगी देत नव्हते तेव्हा तूच त्यांची समजूत काढायला आली होतीस ना ? प्रीती म्हणाली 

आम्हाला तुमची काळजी कळते आणि आम्ही वचन देतो की आम्ही जवाबदारीने वागू , असच म्हणाली होतीस ना ? मग आज तूच काय अशी वागत आहेस ?

“ तो काळ वेगळा होता, आणि मी पण अल्लडच होते अस म्हणीन मी आता. माणूस जीवनात अनेक प्रसंगामधून शिकतो. तसेच मी शिकले असं म्हण हवं तर”

“अग पण पुर्वा ला पण शिकू दे की ” संगीता म्हणाली. 

“आपल्या कॉलेज ट्रिप च्या वेळी आपले आई -वडील हाच विचार करत असतील ना ? पण त्या वेळी त्यांनी  आपल्याशी बोलून , चर्चा करून मग निर्णय दिला होता” नीता म्हणाली 

“तुझी भीती मी समजू शकते पण पुर्वा ला आपल्या मित्र मैत्रिणी बरोबर मजा करायचा हक्क आहेच की ?”

“मी सुचवेन कि तू शांत पणे एकदा तिच्याशी बोल. तुझी भीती, चिंता तिला सांग. आपण जग बदलू शकत नाही पण आपल्या मुलांना आपली काळजी सांगून, त्यांना जाणीव नक्कीच करून देऊ शकतो नाही का? “

प्रीती म्हणाली “आणि आपल्या मुलांवर आपण विश्वास नाही  दाखवणार तर कोण दाखवणार ? आपण आज पर्यंत त्यांना जे शिकवले , जे संस्कार त्यांच्यावर केले त्या मुळे ते स्वतःची काळजी नक्कीच घेऊ शकतील हो ना ?” आपल्या ट्रिप च्या वेळी जेव्हा बाबांनी तुला भेटल्या नंतर होकार दिला तेव्हा मला खूप वाईट वाटलं होता, हा विचार करून की त्यांना माझ्या वर विश्वास नाही. पण बाबा नंतर म्हणाले की, प्रश्न माझ्यावरचा विश्वासाचा कधीच नव्हता, त्यांना चिंता होती मी कोणाच्यासंगतीमध्ये आहे याची.. आणि तुम्हाला भेटल्यावर त्यांची चिंता दूर झाली.

“अग पूर्वा तर black belt आहे ना ? मला तिची नाही तर तिला त्रास देऊ पाहणार्यांची काळजी जास्त वाटेल ” संगीता म्हणाली. तोच चौघी मैत्रिणीच्या चेहऱ्यावर हसू आले आणि गरमा गरम चहा घेत घेत त्यांच्या गप्पा रंगल्या. 

Categories
कथा-लघु कथा

म्हाद्या ! भाग १

म्हाद्या  हा एका छोट्याश्या गावात राहणारा.. गावा मध्येच पडेल ते काम करून पोट भरणारा. आई वडील लहानपणीच गेल्यानं, लहानपणा पासून गावात राहून मिळेल ते काम करून पैसे कमवून दिवसाकाठी अर्ध पोटी झोपणारा. 

फाटलेला, मळलेला झब्बा आणि धोतर ..डोक्याला रंग ओळखूही  येणार नाही, इतपत मळलेला एक पंचा ..उन्हात काम करताना डोक्याला बांधायलाही तोच आणि  घाम टिपायलाही तोच!

म्हाद्या - ची कथा

असा हा म्हाद्या साधारण ३० वर्षाचा. प्रामाणिक आणि कष्टाळू. एक दिवस असाच गावात फिरताना त्याला एका घराच्या कुंपणाशी एक मुलगी दिसली. अंगानी अगदी बारीक.. रंगानी गव्हाळ ..नाकी -डोळी  देखणी…आणि कमरे पर्यंत लांब केस.. आणि अंगात त्यातल्या त्यात बरी असेल, अशी रंग गेलेली ..पण कुठेही न फाटलेली अशी साडी नेसलेली .. असा काहीसा तिचा वेष.

ती त्या कुंपणाच्या बाहेर उभी राहून…आत असलेल्या एका गुलाबाच्या झाडावरचे एक फुल तोडायचा प्रयत्न करत होती. कोणी आपल्याला बघत तर नाही ना… कोणी त्या घरातून बाहेर तर येत नाही ना ते ती अधून मधून बघत होती. म्हाद्या हे सगळं बघत होता… आपल्याकडे याला  चोरी म्हणतात, पण गावात त्याला एखाद्याची गोष्ट न विचारता घेणे एवढंच म्हणतात. कितीदा तिला कुंपणा वरची तार लागली, कुठे पायाला थोडे खरचटले पण काही केल्या त्या मुलीला ते फुल तोडायला काही जमत नव्हतं. म्हाद्या शेवटी तिथे गेलाच .. त्यांनी स्वतःकडे एक आणि फुलाकडे एक बोट दाखवत, खुणेनेच तिला..मी काढून देऊ का? एवढंच विचारलं, तिनं होकारार्थी मान हलवल्यावर त्याने लगेचच तिला … ते गुलाबाचं फुल काढून दिलं. दबक्या आवाजात “येक पुरं का”? असं तिला विचारलं. तिनं त्याला नुसतं एक स्माईल दिलं आणि लगेच ते फुल स्वतःच्या केसात माळलं. दोघेही आपापल्या वाटेनं निघून गेले. 

दुसऱ्या दिवशी म्हाद्याने परत तेच बघितलं, यावेळी त्यानं तिला न विचारताच, फुल काढून दिलं. म्हाद्यानं तिला विचारलं, “ह्ये, आस ..तू .. रोज रोज फुल का नीतीस ”? 

ती म्हणाली, “त्ये .. आसच .. केसात माळायला … आमाला ना चांगली कापडं, ना बाकी काय ..म्हणून आपलं ह्ये फुल घालते. तेव्हडंच आपलं रोज नवीन काहीतरी घेतल्या परीस वाटतं  नव्ह”.  

म्हाद्यानं ‘व्हंय’ म्हणतं मान हलवली. 

तेवढ्यात तिनं विचारलं, “तुमी कोन”? 

तो म्हणाला , “म्या म्हाद्या, हिकडं या रस्त्याच्या पलीकडं त्यो मोठ्ठा वाडा हाय नव्ह …त्याच्या मागल्या रस्त्यावर एक वस्ती हाय, तिथ म्या राहुतोया”, “तुमी कोन”?

त्यावर ती म्हणाली, “म्या माली, लहानपनापासनं, म्या ह्याच गावात हाय, रोज कुनाच्या तरी परसातलं फुल घ्यायचं  नी केसात माळायचं ..म्हणान गावातले लोक माका माली म्हणाय लागे”. म्या, गावा मधी एकटीच राते हाय, माझे, मायबाप, माका लहानपणीच सोडून गेले”. तवापासून मी या गावातच राहिली हाय, या गावातच मी कुना कुनाच्या  घरामंदी काम करते, कुनाची फरशी पुसते, कुनाची भांडी घासते. असं काय बाय काम करत असते.. ” तुमी काय काम करता? मालीने म्हाद्याला विचारले.

म्हाद्या म्हणाला,” म्या, कुनाच्या घरी काय पडाल ते काम करतू, कुनाची विहीर साफ करतू, कुनाच्या  बाग साफ करतू, नारळाच्या झाडावर चढतू, नारळ काढतू, कुठं कुनाला… काय मदत पायजे असलं  आणि मला चार पैक मिळणार असतंल, तर तिथं म्या काम करतू”.

दोघांमध्ये एवढं संभाषण होऊन .. मग एक जण काम शोधायला आणि एक जण काम करायला असे ते दोघेही..  आपापल्या वाटेने निघाले. त्यांनी तिला फुल काढून द्यायचा आणि तिने ते फूल केसात माळायचा हा सिलसिला बरेच महिने पुढेही अविरतपणे चालूच  होता. दोघेही रोज एकमेकांशी बोलायचे आणि नकळतपणे दोघेही एकमेकांना समजून घेऊ लागले. दोघांची परिस्थिती सारखीच आहे हेही दोघांनाही आतापर्यंत कळून चुकले होते. दोघांनाही म्हणावा तसा कोणाचाच आधार नव्हता. 

असंच एक दिवस

म्हाद्याने झाडावरचे छान टवटवीत, गुलाबाचे फुल झाडावरून तोडले आणि आज त्यांनी तो गुलाब मालीच्या हातात न देता, तो थेट तिच्या केसात माळला. तसं माली त्याच्याकडे , काहीशी आश्चर्याने, काही गोंधळल्यासारखी आणि काहीशी आनंदी होऊन बघू  लागली. तसं वेळ न जाता म्हाद्याने मालीला वेळ न घालवता विचारले,”आपन लगीन करायचं का? तसं काहीसं लाजून आणि काहीच खुश होऊन, मालीन ‘हो’ म्हणून मान हलवून त्याला होकार दिला. तसं म्हाद्या खुश होऊन गावभर पळत सुटला. दुसऱ्या दिवशी म्हाद्या आणि मालीन गावातल्या देवळात जाऊन लग्न करायचं ठरवलं..आता ह्या दोघांनी कुठल्याश्या देवळात जाऊन एकमेकांशी लग्न केलं, आता त्यांचं लग्न म्हणजे काय फार मोठा सोहळा नाही. ते दोघे आणि देवळातला देव ,हे एवढेच ! दोघांनी  देवाच्या साक्षीने एकमेकांना छोटे छोटे हार घातले. त्यांनी तिच्या गळ्यात काळं डोरलं बांधलं ..झालं दोघांचं लग्नं. बाकी काही नसलं तरी दोघांचं एकमेकांवर खूप प्रेम होतं.

आता दोघांचं लग्न झालं खरं.. पण आता यापुढे काय होईल, कसा असेल या दोघांचा प्रवास ? जाणून घेण्यासाठी लवकरच भेटू पुढच्या भागात !

Categories
पाककृती भावसंग्रह

फराळाचं ताट तुम्हाला नक्की काय सांगतं ?

यावर्षी पावसानी अगदीच सगळयांना वेठीस धरलंयं. दिवाळी आली तरी पाऊस काय परतीचा निरोप घेईना. आता दिवाळीची खरेदी, घरातली साफ सफाई सगळ्यांनी कसरत करून, कशी बशी पुर्ण केलीच, पण फराळाचं काय करायचं? हा प्रश्न फक्त जी मंडळी अजूनही घरी फराळ करतात त्यांना नक्कीच पडला. कारण  फराळ केला तर तो मऊ पडतो म्हणून.

दिवाळीचा फराळ .
फोटो क्रेडिट- Pixabay free images.

माझही काही असच झालं, फराळाचं घरी करू की नको? अश्या कात्रीत असतानाच आमच्या इकडे पावसानी जरा दोन दिवस रजा घेतली …लगेच ह्यांनी फर्मान सोडलं आता काय पाऊस थांबलाय वाटतं ..आता किमान लाडू आणि चिवडा तरी घरी करता येईल ..म्हणलं हो ,करूया की आजचं! मग लगे हाथ, चिवडा आणि लाडू घरी केले, म्हणलं जरा जमलंच तर् करंजी, चकली पण करूनच टाकू .. शेवटी एकदाचा आमचा फराळ तयार झाला. दिवाळी म्हणलं कि फटाके आणि  फराळ हे आलंच …नवीन कपडे वैगरे आता असं काही फार अप्रूप राहिलं नाही ..कारण हल्ली बारा महिने कपड्यांची खरेदी चालूच असते. यावर्षी तर पाऊस आणि प्रदूषण यामुळे ग्रीन दिवाळी हाच फंडाय! मग उरला तो दिवाळीचा फराळचं फक्त… शिवाय आपल्याकडे कुठलाही सण असला तर खाण्याचं विशेष कौतुक …त्यात माझ्यासारख्या खवय्येना तर त्याचं विशेष कौतुक असतंच.

फराळाचं ताट.
फोटो क्रेडिट – अमृता गोखले.

मला असं नेहमी वाटतं आपलं खाणं आणि आपलं जगणं ,वागणं हे कुठेना कुठे एकमेकांशी रिलेट होत असतं. आता आपला फराळचं घ्याना, चिवडा तर खरं पोह्याच्याच.. पण आपण त्यात सर्व प्रकारच्या चवी एकत्र करतो. तिखट, मीठ ,साखर, मोहरीचा थोडासा कडसरपणा, पंढरपुरी डाळ थोडीशी कडक, शेंगदाणा, तीळ यामध्ये तेल असत, कडीलिंब, खोबरं  जे खरंतर नगण्य स्वरूपात असतं पण त्याचं अस्तित्व आपल्याला तेेेव्हाच जाणवतं, जेव्हा ते खाताना दाताखाली येतं. आपलं जगणं देखील असंच असतं हर तर्हेच्या माणसांनी आणि अनुभवांनी भरलेलं. आता चकलीचं बघा, कशी दिसते एकदम गोल, तरीही तिला काटे असतात (म्हणजे चकली चांगली झाली असेल तर तिला काटे दिसतात अन्यथा दिसत नाहीत) चकली करताना मधून सुरुवात करूनं ती तिच्याच भोवती वेढली जाते… आपणही अगदी असेच कुठलाही विचार करताना आधी स्वतःपासून सुरुवात करतो आणि स्वतःशीच येऊन थांबतो. आतून बाहेरून गोल त्यात परत तूप आणि वेलदोड्याची पूड शिवाय गोड… ओळखा बरं काय? बरोबर लाडू मग तो बेसनाचा असो किंवा नारळीपाकातला रव्याचा लाडू त्यावर परत मनुका आणि काजूचा साज चढवलेला असतोच. तो आबालवृद्धांना आवडतो. आपल्या आयुष्यातही अशी काही माणसं असतात ती अगदी सगळ्यांना लाडकी असतात. कुठल्याही वयोगटामध्ये ती अगदीच बिनधास्तपणे वावरू शकतात . करंजी तर मला पोटात हजारो गुपित ठेऊन, ओठी हसू असणाऱ्या एखाद्या आजीसारखी वाटते. तिला तिच्या मुलांपासून नातवंडांपर्यंत सगळ्याची गुपितं माहित असतात. मग एखादा प्रसंग history repeat असा असला तर ती फक्त हसते, तिच्या हसण्यातूनच प्रत्येकाला तिचं मत कळलं असतं तिला त्यावेळी काही मतप्रदर्शन वैगरे करायची गरज नसते. कडबोळी आणि शंकरपाळे म्हणजे येता जाता असं मुठीत घेऊन खाण्याचे पदार्थ.. कधीही सकाळ..दुपार ..संध्याकाळ चालतं .. ती म्हणजे घरातली शाळेला न जाणारी पिल्लावळ .. कोणीही घराच्या बाहेर जातंय म्हणल्यावर …मी पण येणार ..असं म्हणून पायात चप्पल सरकवून बाहेर सैर सपाटा करण्यास सज्ज असणारी. अनारसे करावेत ते घरातल्या अनुभवी बायकांनी .. ते तांदूळ भिजवणे ..मग त्याचे पाणी बदलत राहणं .. मग त्या वाटलेल्या तांदुळामध्ये अगदी काटेकोरपणे मोजून मापून गूळ घालणे… मग हलकेच हातानी पीठ तयार करणे.. एकदा का एवढं झालं कि मग अनारसा तयार करताना त्यावर  अगदी हलकेच हातानी खस खस लावणे..बरं त्याचही योग्य प्रमाण हवं बरं ..जास्त झाली तर जळायची शक्यता .. हे एवढं करून परत तो अनारसा अगदी बारीक गॅस करून तळायचा …त्यात परत तो जास्त कडकही नको आणि आतपर्यंत तळलाही गेला पाहिजे… एवढ्या सगळ्या अटी.. इतक्या निगुतीने हे सगळं करायचं म्हणजे त्यासाठी अनुभवचं हवा … माझी आई अनारसे करते घरी .. तिला ते अनारसे करताना पाहिलं कि वाटायचं किती सोप्प आहे हे सगळं… नंतर मोठं झाल्यावर कळलं की, दिसतं तेवढं सोप्प नाहीये हे बर का? यासाठी वेगळी तपश्चर्या लागते..पण आईने केलेल्या अनारस्याची चव अजूनही जिभेवर रेंगाळते. याच्यासाठी एक कसब लागतं ..आयुष्य जगण्याचं … बऱ्याच गोष्टी त्यांनी लीलया पेलल्या असतात .. बऱ्याच गोष्टींना त्यांनी स्वीकारलं असतं तेव्हा कुठे असे अनारसे होतात.

चकली, चिवडा, लाडू, करंजी, शंकरपाळे, कडबोळी, अनारसे अश्या पदार्थांनी भरलेलं ताट तुम्हाला काय सांगत? आयुष्य जगायला शिका..फराळाचं सेवन करणं जेवढं सोप्पंय ..तेवढंच हे देखील सोप्पंय.. फक्त त्या पदार्थाची चव राखा …आणि प्रत्येक नात्याचा मान राखा… फराळाच्या ताटासारखंच, तुमचं आयुष्यही अगदी रंगीत आणि चवदार होईल ..यात तीळमात्र  शंका नाही. तुम्हा सर्व वाचकांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा ! 

अरे, माझं फराळाचं ताट माझी वाट बघतंय .. तुम्ही देखील आस्वाद घ्या फराळाचा. चकली, चिवडा खाताना माझी आठवण असू द्या, चालू द्या! फराळमध्ये असतो तसाच खुस खुशीतपणा, थोडासा कडकपणा, बऱ्यापैकी गोडवा तुमच्याही आयुष्यात आणि स्वभावात असू द्या! पाऊस थांबला तर बाहेर एक सैर सपाटा देखील मारून या!

Categories
कविता

ती

आठ मार्च चे कौतुक संपले

पदर खोचून ‘ती ‘ कामाला लागली.

वर्षभराच्या धावपळीची चित्रमालिका

डोळ्यासमोरून सरकू लागली.

संसार, मुले बाळे, नाती गोती, मैत्रिणी

आणि सगळ्यात महत्वाचा नवरा

यांच्या वर्तुळात मन पुन्हा पुन्हा फिरू लागले.

फिरता फिरता मन थबकले

उत्कट संवेदनांनी थोडेसे थरथरले

तिने स्वतःलाच थोडेसे समजावले

सूर्याच्या आसाभोवती पृथ्वी सकट

सारेच ग्रह फिरत असतात नाही का?

तसे हे सारेच माझ्या जीवनातील

उच्चीचे ग्रह आहेत,

माझ्या भोवती फिरणाऱ्या या सर्वांना मीच तर देते ऊर्जा

माझ्या संस्काराच्या आसा भोवती फिरता फिरता सारेच

माझ्या भोवती फिरत राहतात 

इतकी ऊर्जा …इतकी शक्ती मीच तर निर्माण करते कारण…

मीच ब्रम्हाचा उदगार

सृष्टीच्या सृजनतेचा आकार

वंदनेचा स्वीकार

हर्षाचा चित्कार

मीच धरा वसुंधरेचा रूपाकार

Categories
कविता

आनंदवन

सूर्यकुलाच्या सदस्यांना तेजाची कवच कुंडल लाभतात!

त्यांच्या जीवनाला सूर्याचा कांचन स्पर्श झळाळून टाकतो!

बाबा, आपण सूर्यकुलाचे सदस्य होता.

आणि म्हणूनच, पृथ्वीच्या निबिड अंध:कारात

आपल्या तेजाची पावलं उमटली,

आणि हां हां म्हणता त्या तेजस्पर्शाने

पृथ्वीचं अंत:करण गलबलून गेलं!

आपल्या हृदयातून कुष्ठरोग्या विषयीची

ममता पाझरू लागली!

त्यांना जगण्यासाठी लागणारी 

स्वाभिमानाची कवच कुंडलं प्रदान करत असताना,

आनंदवनाच्या वाटेवरचे कातळं फुटत होते!

ते फोडणारे आपले दोन हात 

त्यांना कळत- नकळत हजारो हातांचं बळ लाभलं!

आनंदवनात एकच नाद घुमला,

स्वावलंबन! स्वाभिमान!! आत्मसन्मान!!!

तीन शब्दांचा मंत्र जागर करणारे 

समाजाने बहिष्कृत केलेले 

माया- ममतेला वंचित झालेले 

आमचेच बांधव होते!

त्यांच्या तना-मनात आपण 

ज्वाला निर्माण केली आणि या ज्वालांचीच 

आनंदवनात फुले झाली!

बाबा, आपण माडिया- गोंड यांच्या 

भेगाळलेल्या तनमनावर फुंकर घातलीत!

आनंदवन हेमलकसा सोमनाथ येथे 

माणुसकीचे झरे फुटले!

माणसांना तुम्ही जिंकलात 

माणुसकीची पेरणी केलीत, 

त्यामुळेच आनंदवन माणुसकीचं नंदनवन बनलं!

आपण आनंदवन, सोमनाथ, हेमलंकसाच्या वाटेवर 

प्रदीर्घ वाटचाल करीत राहिलात!

यामागे, साधना ताईंची तपश्चर्या, 

प्रकाश आणि विकास या पुत्रांचे योगदान 

आपल्या सामर्थ्याला उत्तुंग उंचीवर नेत राहिलं!

नव्हे, तर आमटे कुटुंबीयांनी 

माणुसकीचं गौरीशंकर गाठलं!

माणुसकीच गौरीशंकर गाठल!!