भाजणीचे थालीपीठ

अखेर महाराष्ट्रावर वरूण राजाची कृपा झाली. सगळीकडे कशी छान हिरवळ पसरली आहे. मातीला तो छान ओला गंध आला आहे. शेतकरी पेरणीच्या लगबगीत आहेत. पर्यटक पावसाळी सहलीचे प्लॅंनिंग करत आहेत. काही तुमच्या आमच्या सारखे खवैय्ये, आता मस्त चमचमीत काय काय खाता येईल ह्या विचारात असतील. फार तेलकट खाऊन होणाऱ्या दुष्परिणामांचा विचार पण येऊन जातो.

अश्या वेळेस , आपल्या महाराष्ट्रीयन पदार्थांमधला हुकुमाचा एक्का, पौष्टिक आणि रुचकर म्हणजे ‘थालीपीठ‘.


आता थालिपीठाचे बरेच प्रकार करता येतात. ते मी माझ्या पुढील काही लेखांमध्ये नक्की सांगेन. आता आपण सुरुवात आपल्या पारंपरिक भाजणीच्या थालिपीठापासून करूया…..

दुर्गा बाई भागवत आपल्या एका पुस्तकात म्हणतात, द्रौपदीला जी थाळी मिळाली होती, त्यावरून ‘ स्थाली पाक’ हा शब्द आला. म्हणजे एक खोलगट थाळीत पीठ थापून जो पदार्थ शिजवतात तो थालीपीठ. आता ही खोलगट थाळी म्हणजे तव्याचाच एक प्रकार असला पाहिजे. म्हणजे हा एक पारंपरिक प्रकारचं आहे.
त्यात ज्वारी, बाजरी, तांदूळ आणि बऱ्याचश्या डाळी, धणे आणि जिरे ह्यांचे मिश्रण आहे. त्यामुळे आजकालच्या नवीनच स्वयंपाक शिकलेल्या किंवा करणाऱ्या मुलींच्या भाषेत सांगायचे तर ‘ Multigrain, gluten free, low fat pancakes’. असं म्हंटलं की डिश एकदम हिट!!

आता मुख्य मुद्द्याकडे येऊया, थालिपीठाचे साहित्य आणि कृती. थालिपीठ करायला माझ्या सासूबाईंनी शिकवलं, त्या खूप सुंदर भाजणी करायच्या. त्यांच्या हाताची सर नाही पण त्यांनी दिलेल्या प्रमाणात अगदी खमंग होते हे नक्की.


साहित्य

भाजणी करिता
ज्वारी -५00 ग्रॅम
बाजरी – ५00 ग्रॅम
तांदूळ – ५०० ग्रॅम
हरभऱ्याची डाळ -५०० ग्रॅम
उडीद डाळ -५०० ग्रॅम
गहू -१२५ ग्रॅम
धने – १२५ ग्रॅम
जिरे -१२५ ग्रॅम


थालिपीठाकरिता,
भाजणी – २ कप
कांदा -१ मध्यम
टोमॅटो -१ मध्यम
कोथिंबीर – ५-६ काड्या
तीळ – १ टेबल स्पून
ओवा – १/२ टी स्पून
तिखट – १ टी स्पून
मीठ चवीनुसार ( मी १ टी स्पून घेते)
तेल – ३-४ टेबलस्पून



कृती,

भाजणीसाठी

सर्व दिलेले साहित्य एक एक करून वेगवेगळे मंद आचेवर भाजून घ्या. भाजताना तेलाचा अजिबात वापर अजिबात नकोच. सगळ्या जिन्नसांचा एक सुंदर सुगंध येतो. थंड करून सगळं एकत्र करा आणि दळून आणा. थोडं जाडसर दळलेलं छान वाटतं. ही झाली आपली भाजणी तयार. आता ही हवा बंद डब्ब्यात ठेवा 2 महिने अगदी छान राहते.

थालिपीठासाठी

कांदा, टोमॅटो, आणि कोथिंबीर छान बारीक चिरून घ्या.
आता त्यात भाजणी, तिखट, मीठ, ओवा, तीळ असे सर्व पदार्थ घाला. पाणी घालून छान मऊ पीठ भिजवून घ्या. पोळीला भिजवतो त्यापेक्षा थोडं मऊ असावं. आता तवा किंवा फ्रायपॅन वर 1 टेबल स्पून तेल घ्यावे. पिठाचा एक गोळा घेऊन तो तेलावर छान थापून घ्यावा. (थापयच्या आधी हाताला जरा पाणी लावून घ्यावे)आणि त्यावर बोटाने 5 होल करावे. त्यात थोडे तेल घालावे म्हणजे थालीपीठ आतून छान शिजते .आता स्टोव्ह चालू करावा. २मिनीटे झाकण ठेवून शिजवावे. नंतर थालीपीठ पलटवून 2 मिनिटे खरपुस भाजावे.
आता खुसखुशीत थालीपीठ तय्यार….
हे थालीपीठ मस्त लोणी, चटणी, लोणचं किंवा दही कशाबरोबरही खा. नाही मस्त ताव मारा.😋